Przy czym nie zawsze chodzi tu o zabarwienie moczu krwią. Niekiedy obecność erytrocytów możliwa jest do zauważenia dopiero w badaniu laboratoryjnym. Rosnący rak prostaty doprowadzić może do zastoju moczu w pęcherzu. W konsekwencji tego może dojść do wodonercza, czyli zastoju moczu również w moczowodach i miedniczce nerkowej. Wyleczalność raka piersi. Dr n. med. Igor Madej Chirurg , Wrocław. 83 poziom zaufania. Nowotwór złośliwy piersi z rozsiewem do węzłów pachowych to nadal miejscowo zaawansowana choroba, która możemy leczyć. Nieleczona choroba to wyrok. Nierozsadna decyzja może mieć poważne konsekwencje. Proszę porozmawiać z mamą. Ryzyko przerzutów do ośrodkowego układu nerwowego po 2 latach od skutecznego leczenia SCLC szacuje się na 35-60%. Dlatego wielu onkologów stosuje profilaktyczne napromienianie mózgu (prophylactic cranial irradiation - PCI). Kilka badań z randomizacją wykazało, że PCI zmniejsza częstość przerzutów do mózgu, zwłaszcza u chorych z Rak nerki swoje odległe przerzuty daje głównie drogą naczyń krwionośnych (naciek żyły nerkowej). Do najczęstszych miejsc występowania przerzutów w raku nerki należą węzły chłonne, płuca, wątroba, kości oraz centralny układ nerwowy. Objawy przerzutów raka nerki do płuc, to przede wszystkim występowanie przewlekłego kaszlu Translation of "przerzuty raka" in English. Mam przerzuty raka do naczyń limfatycznych. The cancer's metastasized in my lymph nodes. Oto 46-letnia kobieta, która miała przerzuty raka płuc. So this is a woman, 46 years old, who had recurrent lung cancer. Tytuł: Przerzuty raka płuca do mózgu - wyniki leczenia chirurgicznego i zachowawczego. Jako naczynia krwionośne są przekazywane do 35 – 40% z płuc 35% – w kości, co najmniej – w wątrobie, mózgu. Charakterystyczne jest, rak nerki, w przeciwieństwie do innych przerzutach nowotworowych w płucach są zwykle pojedynczo, przerzutami do kości często powstają w miednicy, kręgosłupa, oczywiście, żebra. Witaj, moja mama 49 lat choruje na raka płuc - bardzo złosliwy, sa przerzuty do wezlów chłonnych. Nie da się go operować:-( Jest w trakcie chemioterapii i po zakończonej radioterapii. Jest bardzo słaba bo skutki uboczne radioterapii są okropne (osłabienie, bole nóg, refluks, chudniecie). Wiem co oznacza ten rak ale licze na cud. TN5T16. A B C D E F G H I J K L M N O P R S T U W Z Pomoc w wyszukiwaniu Jeśli chcesz znaleźć informację na temat leku znając tylko jego nazwę handlową skorzystaj z funkcji wyszukiwania dostępnej w Twojej przeglądarce internetowej. Trzymając naciśnięty klawisz "Ctrl" naciśnij klawisz "F" - wyświetli się okno dialogowe wyszukiwania. Wpisz do niego nazwę leku którego opis chcesz znaleźć i naciśnij klawisz "Enter". Przeglądarka zaznaczy wyszukiwane słowo w tekście strony. A ALDESLEUKINA Działanie: silnie pobudza komórkową odpowiedź immunologiczną, wzmaga aktywność i proliferację komórek cytotoksycznych, powoduje zwiększenie uwalniania cytokin Wskazania: przerzuty raka jasnokomórkowego nerki lub czerniaka Najczęstsze działania niepożądane: zespół przesiąkniętych włośniczek – przenikanie osocza do przestrzeni pozanaczyniowej, obrzęki, niewydolność wielonarządowa, obniżenie ciśnienia tętniczego, leukopenia, biegunka, nudności, świąd, gorączka Nazwa handlowa (Producent): Proleukin (Chiron) AMINOGLUTETYMID Działanie: hamuje syntezę hormonow steroidowych, a także konwersję cholesterolu do pregnenolonu Wskazania: rak sutka i rak gruczołu krokowego Najczęstsze działania niepożądane: senność, zmęczenie, ataksja, zawroty głowy, osutka grudkowo-plamista, niedociśnienie tętnicze, brak łaknienia, nudności Nazwa handlowa (Producent): Aminoglutetimid (Instytut Farmaceutyczny) AMSAKRYNA Działanie: hamuje aktywność topoizomerazy II, a poprzez to doprowadza do trwałych pęknięć w jednej lub obu niciach DNA Wskazania: ostra białaczka szpikowa Najczęstsze działania niepożądane: mielotoksyczność, kardiotoksyczność, nudności i wymioty Nazwa handlowa (Producent): Amsidyl (Goedecke, Niemcy) ANASTROZOL Działanie: inhibitor aromatazy, hamuje wytwarzanie estronu i estradiolu z androstendionu i testosteronu w tkankach obwodowych i w obrębie nowotworu, co prowadzi do zmniejszenia stężenia estrogenów w surowicy i powoduje zahamowanie podziałów komórkowych raka sutka Wskazania: rak sutka Najczęstsze działania niepożądane: uderzenia gorąca, osłabienie, bóle i sztywność stawów, suchość pochwy, ścieńczenie i przerzedzenie włosów, osutka, nudności, biegunka, bóle głowy Nazwa handlowa (Producent): Arimidex (AstraZeneca), Aerozol (Vipharm) ARSEN Działanie: Mechanizma działania niejasny. Uszkadza DNA Wskazania: Stosowany w leczeniu ostrej białaczki promielocytowej Najczęstsze działania niepożądane: uszkodzenia narządów wewnętrznych, wysięk do opłucnej i osierdzia, zaburzenia rytmu serca Nazwa handlowa (Producent): Trisenox (CellTherapeutics) ASPARAGINAZA Działanie: poprzez rozkład L-asparaginy prowadzi do zahamowania syntezy kwasów nukleinowych i białek w komórkach nowotworowych Wskazania: ostra białaczka limfoblastyczna, chłoniaki nieziarnicze Najczęstsze działania niepożądane: reakcje alergiczne, zaostrza cukrzyce typu 1, uszkodzenie trzustki Nazwa handlowa (Producent): Asparaginase (Medac) » powrót na początek strony B BCG SZCZEPIONKA DOPĘCHERZOWA Działanie: niszczy komórki raka, wykazuje działanie immunomodulujące, wywołuje natychmiastowy stan zapalny powodując remisję nowotworu Wskazania: powierzchowna postać raka pęcherza moczowego Najczęstsze działania niepożądane: częste oddawanie moczu, krwinkomocz, zespół rzekomogrypowy, uczucie rozbicia, gorączka, osłabienie, bóle mięśniowe, niedokrwistość, zaburzenia ze strony przewodu pokarmowego Nazwa handlowa (Producent): BCG-Medac (Medac), Onco TICE (Organom),Onko BCG (Biomem Lublin) BEWACIZUMAB Działanie: Przeciwciało monoklinalne, wiążące się z czynnikami wzrostu śródbłonka i hamujące wytwarzanie unaczynienia nowotworu, co powoduje zahamowanie jego wzrostu Wskazania: rak jelita grubego, rak trzustki, rak piersi, rak gruczołu krokowego Najczęstsze działania niepożądane: upośledzenie gojenia się ran, owrzodzenia i perforacje przewodu pokarmowego w miejscu guza, nadciśnienie tętnicze, zwiększenie krzepliwości krwi, krwawienia Nazwa handlowa (Producent): Avastin (Roche) BLEOMYCYNA Działanie: powoduje rozszczepienie nici oraz hamowanie cyklu komórkowego, co prowadzi do śmierci komórki nowotworowej Wskazania: rak płasnonabłonkowy głowy i szyi, złośliwe nowotwory jądra pochodzenia zarodkowego, chłoniaki złośliwe, choroba Hodgkina, rak skóry, rak szyjki macicy, rak przełyku Najczęstsze działania niepożądane: śródmiąższowe zapalenie płuc, zwłóknienie płuc, leukopenia; osłabienie, złe samopoczucie, zawroty i bóle głowy; jadłowstręt, nudności i wymioty, biegunka, zapalenie jamy ustnej, zaburzenia czynności wątroby; skąpomocz lub częste oddawanie moczu, ból podczas oddawania moczu oraz uczucie zalegania moczu w pęcherzu; wypadanie włosów, świąd, przebarwienia skóry, przebarwienia i deformacja paznokci, zapalenie skóry i błon śluzowych, nadmierne rogowacenie skóry i objawy podobne do sklerodermii, krwawienia, krwotoki, objawy nadwrażliwości, uczucie znużenia, ból w obrębie lokalizacji nowotworu Nazwa handlowa (Producent): Bleocin (Nippon Kayaku) BUSULFAN Działanie: lek alkilujący, wiązanie się z DNA i jego alkilacja Wskazania: zniszczenie chorego szpiku kostnego (zamiast napromieniania) aby przygotować chorego do przeszczepienia komórek macierzystych układu krwiotwórczego Najczęstsze działania niepożądane: ostre zapalenie błon śluzowych, biegunka, nudności, wymioty, poważne zaburzenia łaknienia, przemijające ciemne przebarwienie skóry Nazwa handlowa (Producent): Myleran (GlaxoSmithKline) » powrót na początek strony C CETUKSYMAB Działanie: Przeciwciało monoklinalne IgG, działa hamująco na tworzenie się naczyń krwionośnych w obrębie guza co hamuje jego wzrost, hamuje proliferację komórkowa i pobudza apoptozę komórek nowotworowych Wskazania: Leczenie skojarzone: rak jelita grubego (z irinotekamem), rak płaskonabłonkowy głowy i szyi (z radioterapią) Najczęstsze działania niepożądane: duszność, zmiany skórne, zapalenie błon śluzowych, zapalenie spojówek Nazwa handlowa (Producent): Erbitux (Merck) CHLORAMBUCYL Działanie: lek alkilujący poprzez powstawanie reaktywnego rodnika etylenoimoniowego, który tworzy wiązania krzyżowe pomiędzy dwoma łańcuchami helisy DNA i powoduje zaburzenia replikacji Wskazania: przewlekła białaczka limfocytowa, niektóre postacie chłoniaków nieziarniczych, choroba Hodgkina, makroglobulinemia Waldenströma, gruczolakoraka jajnika, raka piersi Najczęstsze działania niepożądane: zahamowanie czynności szpiku kostnego, nudności, wymioty, biegunka, owrzodzenie jamy ustnej Nazwa handlowa (Producent): Leukeran (GlaxoSmithKline) CISPLATYNA Działanie: hamuje syntezę DNA, poprzez tworzenie wewnątrz- i międzyłańcuchowych połączeń w DNA oraz wpływa na syntezę mRNA i białek Wskazania: nowotwory jądra i jajnika, rak pęcherza moczowego, rak szyjki macicy, płaskokomórkowy rak głowy i szyi, drobnokomórkowy i niedrobnokomórkowy rak płuca, czerniak, mięsaki tkanek miękkich Najczęstsze działania niepożądane: uszkodzenie nerek, mielotoksyczność, uszkodzenie słuchu, neurotoksyczność, hiperurykemia, nudności i wymioty, jadłowstręt, bóle żołądka, biegunka Nazwa handlowa (Producent): Cisplatin-Ebewe (Ebewe), Platidiam (Plisa-Lachema) CYKLOFOSFAMID Działanie: lek alkilujący, interakcja metabolitów cyklofosfamidu z DNA, co doprowadza do fragmentacji łańcuchów DNA, a w konsekwencji rozerwania wiązań krzyżowych pomiędzy DNA, a białkiem Wskazania: choroba Hodgkina, chłoniaki nieziarnicze, szpiczak mnogi, białaczki, ziarniniak grzybiasty, nerwiak zarodkowy współczulny, gruczolakorak jajnika, siatkówczak płodowy, rak piersi Najczęstsze działania niepożądane: leukopenia i małopłytkowość, niedokrwistość, wtórne zakażenia, krwawienia, nudności i wymioty, krwotoczne jałowe zapalenie pęcherza moczowego, przemijająca utrata włosów Nazwa handlowa (Producent): Endoxan – Asta (Baxter Oncology) CYPROTERON Działanie: lek hormonalny, pochodna progesteronu, hamuje działanie androgenów Wskazania: leczenie paliatywne raka gruczołu krokowego Najczęstsze działania niepożądane: ginekomastia, bóle głowy Nazwa handlowa (Producent): Androcur (Schering AG) CYTARABINA Działanie: antymetabolit, blokuje działanie polimerazy DNA oraz reduktazy katalizującej przemianę difosforanu cytydyny w difosforan deoksycytydyny, tym samym hamując syntezę DNA Wskazania: ostra białaczka szpikowa, ostra białaczka limfoblastyczna, złośliwe chłoniaki nieziarnicze, białaczka opon mózgowo-rdzeniowych Najczęstsze działania niepożądane: leukopenia, granulocytopenia, niedokrwistość i małopłytkowość, krwawienie, zespół cytarabinowy (gorączka, bóle mięśni, bóle kostne, bóle w klatce piersiowej, osutka plamisto-grudkowa, zapalenie spojówek, nudności i złym samopoczucie, zaburzenia świadomości, dyzartria, oczopląs, bóle i zawroty głowy, zapalenie nerwów, odwracalne krwotoczne zapalenie spojówek, zapalenie rogówki, zapalenie błony śluzowej w obrębie przewodu pokarmowego, zapalenie błony śluzowej jamy ustnej, brak apetytu, dysfagia, ból brzucha, nudności, wymioty, biegunka, stany zapalne lub owrzodzenia jamy ustnej i odbytu, rumień, zmiany pęcherzowe, pokrzywka, zapalenie naczyń, utrata włosów, gorączka, zakrzepowe zapalenie żył w miejscu podania Nazwa handlowa (Producent): Alexan (Ebewe), Cytosar (Pfizer) » powrót na początek strony D DAKARBAZYNA Działanie: lek alkilujący, metabolit, hamuje syntezę puryn Wskazania: czerniak złośliwy, choroba Hodgkina, mięsaki, rak okrężnicy, jajnika, sutka, płuc, potworniak jąder oraz nowotwory lite u dzieci Najczęstsze działania niepożądane: nudności i wymioty oraz jadłowstręt, hepatotoksyczność, leukopenia, małopłytkowość, objawy grypopodobne, gorączka, bóle mięśniowe, złe samopoczucie Nazwa handlowa (Producent): Dacarbazin (Pliva-Lachema) DAUNORUBICYNA Działanie: antybiotyk antracyklinowy, poprzez uszkodzenie DNA wywiera wpływ cytotoksyczny, mutagenny i kancerogenny Wskazania: ostre białaczki, rzadko choroby rozrostowe układu limfatycznego Najczęstsze działania niepożądane: zapalenie błony śluzowej jamy ustnej, kardiotoksyczność, mielotoksyczność, nudności wymioty, biegunka, uszkodzenie wątroby, gorączka Nazwa handlowa (Producent): Cerubidine DOCETAKSEL Działanie: Działa przeciwnowotworowo poprzez łączenie białka tubuliny w trwałe mikrotubule oraz hamowanie ich rozpadu , a także zatrzymywanie komórki na granicy meta- i anafazy, co prowadzi do śmierci komórki Wskazania: rak piersi, niedrobnokomórkowy rak płuc, rak gruczołu krokowego, gruczolakorak żołądka, rak płaskonabłonkowy głowy i szyi Najczęstsze działania niepożądane: neutropenia, niedokrwistość, wyłysienie, nudności, wymioty, zapalenie jamy ustnej, biegunka, osłabienie, reakcje nadwrażliwości, neurotoksyczność obwodowa, odwracalne reakcje skórne Nazwa handlowa (Producent): Taxotere (Aventis Pharma) DOKSORUBICYNA Działanie: wbudowuje się w strukturę DNA, powoduje jego rozerwanie oraz fragmentację, a także prowadzi to do zahamowania replikacji DNA oraz uniemożliwia transkrypcję DNA na rRNA Wskazania: rak piersi, rak jajnika, rak błony śluzowej macicy, drobnokomórkowy rak płuca, rak pęcherza moczowego, rak tarczycy, rak żołądka, rak gruczołu krokowego, rak wątroby, choroba Hodgkina, chłoniaki nieziarnicze, ostra białaczka limfoblastyczna, ostra białaczka mieloblastyczna, szpiczak mnogi, guz Wilmsa,mięsaki tkanek miękkich, nerwiak zarodkowy współczulny, płaskonabłonkowy rak głowy i szyi Najczęstsze działania niepożądane: mielotoksyczność, neurotoksyczność, łysienie, nudności, wymioty, biegunka, owrzodzenie i martwica jelita grubego Nazwa handlowa (Producent): Adriblastina (Pharmacia Corporation), Adrimedac (Medac), Biorubina (Instytut Biotechnologii i Antybiotyków), Caelyx (Schering-Plough), Doxorubicin-Ebewe (Ebewe), Rastocin (Plisa Kraków) » powrót na początek strony E EKSMESTAN Działanie: nieodwracalnie hamuje działanie aromatazy (inhibitor aromatazy), co zmniejsza stężenie estrogenów i hamuje proliferację raka piersi Wskazania: rak piersi u kobiet po menopauzie Najczęstsze działania niepożądane: uderzenia gorąca, jadłowstręt, obrzęki, nudności, depresja, bezsenność Nazwa handlowa (Producent): Aromasin (Pharmacia Corporation) EPIRUBICYNA Działanie: wbudowuje się w strukturę DNA, powoduje jego rozerwanie, następnie hamuje replikację DNA oraz syntezę RNA i białek Wskazania: rak sutka, chłoniaki złośliwe, mięsaki tkanek miękkich, rak okrężnicy i odbytnicy, rak głowy i szyi, drobnokomórkowy rak płuca, rak jajnika, białaczki, rak żołądka, rak gruczołu krokowego, rak wątroby, rak trzustki, rak tarczycy, rak oskrzeli, ostra białaczka limfoblastyczna, rak pęcherza moczowego, siatkówczak i inne nowotwory lite u dzieci Najczęstsze działania niepożądane: wymioty, mielosupresja (upośledzenie czynności szpiku kostnego), kardiotoksyczność, zapalenie błon śluzowych, nudności, biegunka, podwyższona temperatura ciała, dreszcze, pokrzywka, anafilaksja, stwardnienie żył Nazwa handlowa (Producent): Bioepicyna (Instytut Biotechnologii i Antybiotyków), Epirubicin-Ebewe (Ebewe), Farmorubicin (Pharmacia Corporation) ERLOTYNIB Działanie: hamuje enzym kinazę tyrozynową dla naskórkowego czynnika wzrostu (EGFR) i hamuje jego fosforylację co prowadzi do zatrzymania podziałów komórkowych Wskazania: niedrobnokomórkowy rak płuca z ekspresją receptora EGFR Najczęstsze działania niepożądane: zmiany skórne (wysypka), biegunka Nazwa handlowa (Producent): Tarceva (Roche) ESTRAMUSTYNA Działanie: hamuje podział komórek nowotworowych w metafazie Wskazania: rak gruczołu krokowego Najczęstsze działania niepożądane: nadciśnienie, zakrzepowe zapalenie żył, niewydolność mięśnia sercowego, uszkodzenie wątroby Nazwa handlowa (Producent): Estracyt (pharmacia Corporation) ETOPOZYD Działanie: alkaloid, działanie złożone, hamuje podział komórki doprowadzając do jej śmierci Wskazania: drobnokomórkowy i niedrobnokomórkowy rak płuca, nowotwory złośliwe jądra, chłoniaki złośliwe, choroba Hodgkina, ostra białaczka szpikowa, mięsak Ewinga, mięsak Kaposiego, nowotwory złośliwe mózgu Najczęstsze działania niepożądane: mielotoksyczność, krwotoki, neuropatia obwodowa, drętwienie kończyn, bóle głowy, jadłowstręt, biegunka, zapalenie błon śluzowych, bóle brzucha, zaparcia, objawy uszkodzenia wątroby, obniżenie ciśnienia tętniczego, zaburzenia rytmu serca, osutka, utrata włosów wyprysk oraz świąd skóry, ogólne złe samopoczucie, gorączka Nazwa handlowa (Producent): Etoposid-Ebewe (Ebewe), Lastet (Nippon Kayaku), Sintopozid (Lindan), Vepesid (Bristol-Myers Squibb Polska) » powrót na początek strony F FLUDARABINA Działanie: hamuje syntezę DNA, a także częściowo polimerazę II RNA i w konsekwencji zmniejsza syntezę białek Wskazania: przewlekła białaczka limfatyczna typu B, chłoniaki nieziarnicze, ostra białaczka szpikowa i limfoblastyczna Najczęstsze działania niepożądane: neutropenia, małopłytkowość, niedokrwistość, hiperurykemia, hiperfosfatemia, hipokalcemia, kwasica metaboliczna, hiperkaliemia, hematuria, niewydolność nerek, bóle w okolicy nerek, krwiomocz; osłabienie, pobudzenie, splątanie, zaburzenia widzenia, duszność, kaszel, śródmiąższowe zapalenie płuc, nudności, wymioty, brak łaknienia, biegunka, objawy zapalenia jamy ustnej, krwawienia z przewodu pokarmowego, obrzęki, krwotoczne zapalenie pęcherza moczowego, osutka Nazwa handlowa (Producent): Fludara (Schering AG) FLUOROURACYL Działanie: antymetabolit, blokuje enzym odpowiedzialny za wytwarzanie kwasu tymidylowego służącego do budowy DNA Wskazania: rak sutka, jelita grubego, odbytnicy, żołądka i trzustki, jajnika, szyjki macicy, wątroby i pęcherza moczowego, nowotwory przełyku, głowy i szyi, nerki, rak podstawnokomórkowy skóry Najczęstsze działania niepożądane: mielotoksyczność, biegunka, nudności i wymioty, jadłowstręt, zapalenie błon śluzowych przewodu pokarmowego, owrzodzenia i krwawienia z żołądka i jelit, uszkodzenie wątroby, niedokrwienie mięśnia sercowego, przemijająca utrata włosów, zmiany skórne, nadwrażliwość na światło, reakcje alergiczne, przebarwienia lub odbarwienia w okolicach żył, uszkodzenie płytek paznokciowych Nazwa handlowa (Producent): 5-Fluorouracil-Ebewe (Ebewe), Efudix (ICN Polfa Rzeszów), Fluorouracil (Plisa Kraków), Fluorouracil medac (Medac), Fluoro-Uracil (ICN Polfa Rzeszów) FLUTAMID Działanie: hamuje transport androgenów do komórek gruczołu krokowego i ich wiązanie w jądrze komórkowym Wskazania: zaawansowany rak gruczołu krokowego Najczęstsze działania niepożądane: ginekomastia, bolesność brodawek sutkowych, zmniejszenie popędu płciowego, upośledzenie czynności wątroby, przejściowe zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych, zaburzenia hematologiczne, zatrzymywanie wody w organizmie, wzrost ciśnienia tętniczego, biegunki lub zaparcia, zaburzenia łaknienia, nudności, wymioty, zawroty głowy, osłabienie, złe samopoczucie, dezorientacja, zmęczenie, senność i objawy depresji, zespół toczniopodobny Nazwa handlowa (Producent): Apo-Flutam (Apotem-Inc.), Flutami (Anpharm)d, Fugerel (Schering-Plough), Prostandril (Plisa Kraków) FOTEMUSTYNA Działanie: cytostatyk wykazujący właściwości alkilujące i karbonylujące, przechodzi przez barierę krew-mózg Wskazania: czerniak, przerzuty czerniaka do mózgu, nowotwory złośliwe mózgu Najczęstsze działania niepożądane: mielosupresja Nazwa handlowa (Producent): Mustophoran (Server) FULWESTRANT Działanie: blokuje działanie estrogenów Wskazania: rak piersi z ekspresją receptorów estrogenowych Najczęstsze działania niepożądane: uderzenia gorąca, nudności, wymioty, biegunka, ból głowy, ból pleców Nazwa handlowa (Producent): Faslodex (Astr Zeneca) » powrót na początek strony G GEFITYNIB Działanie: hamuje enzym kinazę tyrozynową dla naskórkowego czynnika wzrostu (EGFR) i hamuje jego fosforylację co prowadzi do zatrzymania podziałów komórkowych Wskazania: niedrobnokomórkowy rak płuca z ekspresją receptora EGFR Najczęstsze działania niepożądane: zmiany skórne (wysypka), biegunka Nazwa handlowa (Producent): Iressa (AstraZeneca) GEMCYTABINA Działanie: hamuje aktywność reduktazy rybonukleotydowej, zmniejszając, prowadząc do zakończenia replikacji DNA i apoptozy Wskazania: rak niedrobnokomórkowy płuc, rak trzustki, rak pęcherza moczowego, nieoperacyjny rak piersi Najczęstsze działania niepożądane: mielotoksyczność, nudności, wymioty, biegunka, ból i zaczerwienienie błony śluzowej jamy ustnej, białkomocz i krwiomocz, duszność, senność, odwracalna utrata włosów Nazwa handlowa (Producent): Gemzar (Eli Lilly) GOSERELINA Działanie: hamuje produkcję gonadotropin przez co obniża czynność gonad i stężenie hormonów płciowych Wskazania: rak prostaty, rak piersi, rak endometrium, rak jajnika Najczęstsze działania niepożądane: skórne reakcje alergiczne, zaburzenia ze strony przewodu pokarmowego, spastyczny skurcz oskrzeli, objawy hipoestrogenizmu, obniżenie popędu płciowego, impotencja, bóle głowy, uderzenia gorąca, chwiejność emocjonalna Nazwa handlowa (Producent): Zoladex (Astr Zeneza) » powrót na początek strony H HYDROKSYMOCZNIK Działanie: hamuje kluczowy etap syntezy DNA oraz bezpośrednio uszkadza DNA Wskazania: przewlekła białaczka szpikowa, czerniak złośliwy, rak jajnika, rak krtani Najczęstsze działania niepożądane: mielotoksyczność, zaburzenie czynności przewodu pokarmowego, owrzodzenia podudzi, zmniejszenie stężenia żelaza w surowicy krwi, wzrost stężenia kwasu moczowego we krwi Nazwa handlowa (Producent): Hydroxycarbamid (Plisa Kraków), Hydroxyurea-Medac (Medac) » powrót na początek strony I IDARUBICYNA Działanie: działa poprzez wbudowywanie się w strukturę DNA, wchodzenie w interakcję z topoizomerazą II i hamowanie syntezy kwasów nukleinowych Wskazania: ostra białaczka nielimfoblastyczna, ostra białaczka limfoblastyczna, rak piersi, szpiczak mnogi Najczęstsze działania niepożądane: mielosupresja, kardiotoksyczność, przejściowe wyłysienie, silne nudności i wymioty, zapalenie błon śluzowych, zapalenie przełyku, biegunka, gorączka, dreszcze, osutka, zwiększona podatność na zakażenia wirusowe i bakteryjne Nazwa handlowa (Producent): Zavedos (Pharmacia Corporation) IFOSFAMID Działanie: lek alkilujący, interakcja metabolitów ifosfamidu z DNA, co prowadzi do rozpadu mostków fosfodiestrowych i powstawania wiązań krzyżowych Wskazania: rak jądra (nasieniaki I nienasieniaki), rak jajnika, rak szyjki macicy, rak piersi, rak drobnokomórkowy I niedrobnokomórkowy płuc, mięsaki tkanek miękkich, mięsak kościopochodny, rak trzustki, chłoniaki nieziarnicze, choroba Hodkina, czerniak Najczęstsze działania niepożądane: leukopenia i małopłytkowość, niedokrwistość, nudności i wymioty, krwotoczne jałowe zapalenie pęcherza moczowego, przemijająca utrata włosów, encefalopatia - senność, splątanie, śpiączka, osłabienie, zaburzenia pamięci, psychozy depresyjne, zaburzenia orientacji, omamy, drgawki, objawy móżdżkowe, nietrzymanie moczu Nazwa handlowa (Producent): Holoxan (Baxter Oncology), Macdafen (Instytut Farmaceutyczny) IMATINIB Działanie: inhibitor kinazy tyrozynowej Wskazania: guzy podścieliska przewodu pokarmowego (GIST) z ekspresją genu c-kit (CD 117), przewlekła białaczka szpikowa z chromosomem Philadelphia, nieoperacyjne włókniakomięsaki skóry (dermatofibrosarcoma protuberans) Najczęstsze działania niepożądane: neutropenia, małopłytkowość, niedokrwistość, bóle głowy, nudności, wymioty, biegunka, zmiany skórne, skurcze mięśni, obrzęki, zaburzenia widzenia, zmęczenie Nazwa handlowa (Producent): Glivec (Novartis Pharma) INTERFERON ALFA Działanie: działanie antyproliferacyjne, wpływ na różnicowanie się komórek oraz stymulowanie układu immunologicznego Wskazania: białaczka włochatokomórkowa, T-komórkowy chłoniak skórny, przewlekła białaczka szpikowa, chłoniaki nieziarnicze o małym stopniu złośliwości, mięsak Kaposiego, rak nerki, czerniak złośliwy, szpiczak mnogi, rakowiak Najczęstsze działania niepożądane: zakażenia wirusowe, zapalenie gardła, jadłowstręt, depresja, bezsenność, lęk, labilność emocjonalna, ból głowy, zaburzenia koncentracji, zawroty głowy, kaszel, duszność, nudności, wymioty, biegunka, ból brzucha, łysienie, świąd, suchość skóry, wysypka, ból mięśni, ból stawów, ból kostno-mięśniowy, zapalenie w miejscu wstrzyknięcia, odczyn w miejscu wstrzyknięcia, zmęczenie, sztywność, gorączka, objawy grypopodobne, astenia, drażliwość, zmniejszenie masy ciała, opryszczka (oporność), zapalenie oskrzeli, zapalenie błony śluzowej nosa, zapalenie zatok, leukopenia, małopłytkowość, limfadenopatia, limfopenia, nadczynność tarczycy, niedoczynność tarczycy, hiperurykemia, hipokalcemia, nadmierne pragnienie, odwodnienie, pobudzenie, nerwowość, zaburzenia snu, zmniejszenie libido, splątanie, suchość w ustach, osłabienie czucia, parestezje, drżenia, bóle migrenowe, uderzenia gorąca, senność, zaburzenia smaku, zamglone widzenie, zapalenie spojówek, ból gałek ocznych, nieprawidłowe widzenie, zaburzenia czynności gruczołów łzowych, szumy uszne, zawroty głowy pochodzenia błędnikowego, kołatanie serca, tachykardia, nadciśnienie, suchy kaszel, krwawienie z nosa, przekrwienie błony śluzowej nosa, zaburzenia oddychania, wodnisty wyciek z nosa, dyspepsja, zapalenie błony śluzowej jamy ustnej, zaparcia, zapalenie dziąseł, zapalenie języka, luźne stolce, wrzodziejące zapalenie błony śluzowej jamy ustnej, ból w prawym górnym podżebrzu, powiększenie wątroby, nadmierna potliwość, wyprysk, łuszczyca (ujawnienie lub zaostrzenie), wysypka rumieniowata, wysypka grudkowo-plamkowa, zaburzenia dotyczące skóry, rumień, zapalenie stawów, częste oddawanie moczu, brak miesiączki, ból piersi, bolesne miesiączki, krwotok miesiączkowy, zaburzenia miesiączkowania, zaburzenia dotyczące pochwy, złe samopoczucie, ból w klatce piersiowej, ból w miejscu wstrzyknięcia Nazwa handlowa (Producent): Alfaferone (Alfa Wassermann), Intron A (Schering-Plough), Roferon A (Roche) IRYNOTEKAN Działanie: inhibitor topoizomerazy, cytotoksyczność spowodowana uszkodzeniem podwójnej spirali DNA w trakcie jej syntezy Wskazania: rak okrężnicy i odbytu, drobnokomórkowy i niedrobnokomórkowy rak płuc, rak piersi, rak wątroby, rak jajnika, rak szyjki macicy, rak przełyku, rak żołądka, rak trzustki, rak nerki, międzybłoniaka, nowotwory złośliwe głowy i szyi Najczęstsze działania niepożądane: nudności, wymioty, bóle brzucha, biegunki, zespół cholinergiczny, zaparcie, dyspepsja, neutropenia, leukopenia, zakażenia, małopłytkowość, niedokrwistość, gorączka, krwawienie z przewodu pokarmowego, brak łaknienia, zapalenie błony śluzowej jamy ustnej, niedrożność jelit, łagodne skórne reakcje alergiczne, odczyny w miejscu podania, osłabienie, bóle głowy i pleców, przemijająca utrata włosów, skurcze mięśniowe, mrowienie Nazwa handlowa (Producent): Campto (Pfizer), Irinotecan (Grupa Teva Polska), Irinotesin (Marne) » powrót na początek strony J » powrót na początek strony K KALCYTONINA Działanie: hormon wytwarzany przez komórki C tarczycy, hamuje resorbcję kości Wskazania: przerzuty nowotworowe do kości Najczęstsze działania niepożądane: nudności, uczucie gorąca, zmiany skórne Nazwa handlowa (Producent): Calcitonin (Jelfa), Miacalcic (Novartis Pharma), Tonocalcin (Alfa Wassermann) KAPECYTABINA Działanie: prekursor fluorouracylu (patrz: FLUOROURACYL) Wskazania: rak jelita grubego z przerzutami, zaawansowany rak piersi Najczęstsze działania niepożądane: nudności, wymioty, biegunka, utrata włosów, osłabienie, zmęczenie, przebarwienie skóry, zapalenie śluzówki jamy ustnej, bóle głowy, obrzęki, niedokrwienie mięsnia sercowego, krwawienia, upośledzenie czynności szpiku Nazwa handlowa (Producent): Xeloda (Roche) KARBOPLATYNA Działanie: hamuje syntezę DNA poprzez tworzenie wewnątrz- i międzyłańcuchowych połączeń w DNA, a także prowadzi to do zahamowania wzrostu i podziału komórek Wskazania: rak jajnika pochodzenia nabłonkowego, drobnokomórkowy rak płuca, płaskonabłonkowy rak głowy i szyi, rak jądra, rak szyjki macicy, nerwiak zarodkowy współczulny Najczęstsze działania niepożądane: mielosupresja, zakażenia, krwawienia, niedokrwistość, nudności, wymioty, bóle, biegunka, zaparcia, neuropatie obwodowe Nazwa handlowa (Producent): Carboplatin (Pfizer), Carboplatin-Ebewe (Ebewe),, Cycloplatin (Pliva-Lachema), Paraplatin (Bristol-Myers Squibb Polska) KLADRYBINA Działanie: antagonista purynowy, wbudowuje się w łańcuch DNA i powoduje pęknięcia helisy DNA, co prowadzi do śmierci komórki Wskazania: białaczka włochatokomórkowa, przewlekła białaczka limfatyczna, chłoniaki nieziarnicze, ostra białaczka szpikowa Najczęstsze działania niepożądane: leukopenia, limfocytopenia, małopłytkowość, niedokrwistość, neutropenia z gorączką, zakażenia bakteryjne, wirusowe i grzybicze Nazwa handlowa (Producent): Biodribin (Instytut Biotechnologii i Antybiotyków) KWAS FOLINOWY Działanie: zwiększa efekt działania 5-fluorouracylu na komórki nowotworowe. Zmniejsza skuteczność działania metotreksatu Wskazania: leczenie raka jelita grubego w skojarzeniu z 5-Fluorouracylem. Leczenie toksycznych działań niepożądanych po zastosowaniu metotreksatu Najczęstsze działania niepożądane: Nazwa handlowa (Producent): Calciumfolinat_Ebewe (Ebewe), Leucovorin (Plisa Kraków) KWAS ZOLEDRONOWY Działanie: należy do grupy bifosfonianów, hamuje resorbcję kości przez okleoklasty Wskazania: zapobieganie złamaniom patologicznym przy przerzutach do kości, zaawansowane przerzuty do kości, hiperkalcemia w przebiegu choroby nowotworowej Najczęstsze działania niepożądane: niedokrwistość, bóle głowy, bóle kości i mięśni, zapalenie spojówek, zaburzenia czynności nerek, nudności, wymioty, objawy grypopodobne, osłabienie, zmęczenie Nazwa handlowa (Producent): Zometa (Novartis Pharma AG) » powrót na początek strony L LETROZOL Działanie: hamuje syntezy estrogenów we wszystkich tkankach zawierających powyższy kompleks i zmniejszenie ich stężenie w surowicy krwi Wskazania: rak piersi z ekspresją receptorów estrogenowych u kobiet po menopauzie Najczęstsze działania niepożądane: uderzenia gorąca, uczucie zmęczenia, zwiększona potliwość, brak łaknienia, zwiększenie łaknienia, hipercholesterolemia, depresja, bóle i zawroty głowy, nudności, wymioty, niestrawność, zaparcie, biegunka, łysienie, wysypka, bóle mięśni, bóle kości, osteoporoza, złamania kości Nazwa handlowa (Producent): Aromek (Celon Pharma), Femara (Novartis Pharma), Lameta (Vipharm) LEUPRORELINA Działanie: hamowanie wydzielania gonadotropin, zmniejszenie wzrostu guzów podlegających regulacji hormonalnej Wskazania: rak piersi, rak gruczołu krokowego Najczęstsze działania niepożądane: zaostrzenie bólów w okolicy przerzutów do kości, nasilenie niedowładu kończyn dolnych, utrudnione oddawanie moczu, uczucie gorąca, nudności, wymioty, zwiększona potliwość Nazwa handlowa (Producent): Lucrin depot (Abbott) LOMUSTYNA Działanie: działanie alkilujące, hamuje aktywność polimerazy DNA. Przenika przez barierę krew-mózg Wskazania: nowotwory centralnego układu nerwowego, czrniak, choroba Hodgkina, szpiczak mnogi Najczęstsze działania niepożądane: uszkodzenie szpiku, nudności, wymioty, brak apetytu, zwłóknienie płuc po długotrwałym stosowaniu Nazwa handlowa (Producent): Lomustine-Medac (Medac) » powrót na początek strony M MEDROKSYPROGESTERON Działanie: działanie zależne od wpływu na oś podwzgórzowo-przysadkowo-jajnikową, receptory estrogenowe i przemianę steroidów w tkankach Wskazania: rak błony śluzowej macicy, rak nerki, stosowany w celu zmniejszania masy ciała u osób z zaawansowaną chorobą nowotworową Najczęstsze działania niepożądane: objawy uczuleniowe, powikłania zakrzepowo-zatorowe, zwiększona pobudliwość, depresja, zmiany skórne Nazwa handlowa (Producent): Depo-Provera (Pfizer), Gestomikron (Adamed), Provera(Pharmacia Corporation) MEGESTROL Działanie: bniża ilość hormonozależnych komórek raka piersi oraz zmniejsza pobudzające działanie estrogenu na te komórki, a także działa cytotoksycznie na komórki nowotworowe Wskazania: hormonozależny rak sutka lub rak endometrium, leczenie braku łaknienia lub utraty wagi w przebiegu choroby nowotworowej Najczęstsze działania niepożądane: zwiększenie masy ciała, powikłania zakrzepowo-zatorowe, zakrzepowe zapalenie żył, zatory tętnicy płucnej, nudności, wymioty, obrzęki, krwawienia międzymiesiączkowe Nazwa handlowa (Producent): Cachexan (Polfarmex), Megace (Bristol-Myers Squibb Polska), Megesin (Lindan) MELFALAN Działanie: lek alkilujący, powstają wiązania krzyżowe pomiędzy dwoma łańcuchami DNA i dochodzi do zahamowania podziałów komórkowych Wskazania: Szpiczak mnogi, gruczolakorak jajnika, rak piersi, czerniak (w zabiegu chemioterapii perfuzyjnej) Najczęstsze działania niepożądane: leukopenia, małopłytkowość, niedokrwistość, nudności i wymioty, pokrzywka, obrzęk, osutka, wstrząs anafilaktyczny, wysypka grudkowo-plamista, świąd skóry, śródmiąższowe zapalenie płuc, zwłóknienie płuc Nazwa handlowa (Producent): Alkoran (GlaxoSmithKline - Wielka Brytania) MERKAPTOPURYNA Działanie: antymetabolit, zaburza syntezę kwasów nukleinowych w dzielących się komórkach Wskazania: ostre białaczki, szczególnie limfoblastyczna Najczęstsze działania niepożądane: nudności, wymioty, owrzodzenie błony śluzowej jamy ustnej, leukopenia, małopłytkowość, niedokrwistość, hepatotoksyczność, zapalenie trzustki Nazwa handlowa (Producent): Mercaptopurinum (Vis) METOTREKSAT Działanie: antymetabolit, hamowanie syntezy DNA, a pośrednio hamowanie również syntezy RNA i białek Wskazania: ostra białaczka limfoblastyczna, rak piersi, rak jajnika, rak jądra, nowotwory głowy i szyi, rak płuca, mięsak kości, rak szyjki macicy, rak pęcherza, nabłoniak kosmówkowy, gruczolak kosmówkowy, zaśniad groniasty, zaawansowany ziarniniak grzybiasty, mięsaki kościopochodne i chłoniaki nieziarnicze Najczęstsze działania niepożądane: zaczerwienienie skóry, świąd, pokrzywka, nadwrażliwość na światło, odbarwienia, łysienie, wylewy podskórne, teleangiektazje, trądzik, czyrakowatość, utrata włosów, leukopenia i małopłytkowość, niedokrwistość, pancytopenia, hipogammaglobulinemia, krwawienia, posocznica, zapalenie dziąseł, zapalenie gardła i zapalenie błony śluzowej jamy ustnej, bóle brzucha, jadłowstręt, często nudności i wymioty oraz trudności w połykaniu, biegunka, owrzodzenia przewodu pokarmowego, krwawienia z przewodu pokarmowego, krwotoczne zapalenie jelit Nazwa handlowa (Producent): Methotrexat (Plisa-Lachema), Methotrexat-Ebewe (Ebewe), MetoJect (Medac), Trexan (Orion) MILTEFOZYNA Działanie: działanie cytotoksyczne na komórki nowotworowe poprzez zaburzenie struktury i czynności błony komórkowej Wskazania: rak sutka Najczęstsze działania niepożądane: zmiany skórne, zaburzenia ze strony przewodu pokarmowego Nazwa handlowa (Producent): Miltefosine (Merck-Novagen) MITOKSANTRON Działanie: wiąże się z nicią DNA, zaburza translację DNA, a następnie transkrypcję do RNA i syntezę białek Wskazania: ostra białaczka szpikowa u dorosłych, chłoniaki nieziarnicze, rak piersi, rak gruczołu krokowego, białaczka limfoblastyczna, rak drobnokomórkowy i niedrobnokomórkowy płuc, rak jajnika, rak żołądka, rak okrężnicy, czerniak złośliwy Najczęstsze działania niepożądane: mielotoksyczność, nudności i wymioty, biegunka, zapalenie błony śluzowej jamy ustnej, utrata włosów, zaburzenia rytmu serca, tachykardia, kardiomiopatia zastoinowa, reakcje alergiczne, brak miesiączki, anoreksja, zaparcia, duszności, zmęczenie, gorączka, krwawienie z przewodu pokarmowego, zapalenie spojówek, bezsenność, dezorientacja, lęk, parestezje, sinienie skóry i paznokci Nazwa handlowa (Producent): Mitoxantrone (Jelfa) MITOMYCYNA Działanie: działanie alkilujące, fragmentacja nici DNA, tworzenie wiązań krzyżowych DNA oraz zahamowania syntezy DNA, a w dużych dawkach także RNA i białek Wskazania: rak żołądka, rak piersi, rak płuc, rak szyjki macicy, rak głowy i szyi, rak pęcherza moczowego. Przerzuty raka żołądka i raka jelita grubego do otrzewnej w leczeniu za pomocą dootrzewnowej chemioterapii perfuzyjnej Najczęstsze działania niepożądane: mielotoksyczność, białkomocz, krwiomocz, nadciśnienie tętnicze lub obrzęki pochodzenia nerkowego, ostra niewydolność nerek, zespół hemolityczno-mocznicowy, śródmiąższowe zapalenie płuc, śródmiąższowe zwłóknienie płuc, utrata łaknienia, nudności i wymioty, biegunka, zapalenie błony śluzowej jamy ustnej, objawy uszkodzenia wątroby, objawy nadwrażliwości w postaci osutki, pokrzywki, erytrodermii, utrata włosów, złe samopoczucie, zawroty głowy Nazwa handlowa (Producent): Mitomycin C (Kyowa) » powrót na początek strony N » powrót na początek strony O OKSALIPLATYNA Działanie: hamuje syntezę DNA tworząc z nim połączenia, wykazuje działanie synergistyczne z 5-fluorouraculem w zakresie cytotoksyczności Wskazania: rak jelita grubego (w skojarzeniu z 5-Fluorouracylem i kwasem folinowym) Najczęstsze działania niepożądane: uszkodzenie szpiku, reakcje alergiczne, zaburzenia czucia, zaburzenia smaku, krwawienia, utrata włosów, osłabienie, ból głowy, nudności, wymioty, biegunka, zwiększone narażenie na infekcje Nazwa handlowa (Producent): Eloxatin (Sanofi-Synthelabo) OKTREOTYD Działanie: wykazuje podobne działanie do somatostatyny ale dłużej działające Wskazania: nowotwory hormonalnie czynne przewodu pokarmowego: krakowiak, VIP-oma, glucagonoma Najczęstsze działania niepożądane: zaburzenia rytmu serca, nudności, biegunki, niedoczynnośc tarczycy, hipoglikemia, hiperglikemia, krwawienia z przewodu pokarmowego Nazwa handlowa (Producent): Sandostatin (Novartis Pharma) » powrót na początek strony P PAKLITAKSEL Działanie: pomaga w tworzeniu się mikrotubuli z dimerów tubuliny, stabilizuje mikrotubule, zatrzymuje podział komórki i indukuje apoptozę Wskazania: rak jajnika, rak piersi, niedrobnokomórkowy rak płuc, mięsak Kaposiego, rak przełyku, pęcherza, nowotwory głowy i szyi oraz rak szyjki macicy Najczęstsze działania niepożądane: zakażenia grzybicze i wirusowe, ciężka neutropenia, ciężka leukopenia, małopłytkowość, niedokrwistość, mielosupresja, zapalenie błon śluzowych jamy ustnej, gardła i nosa, brak łaknienia, neuropatia, parestezja, senność, niedociśnienie, łysienie, ból stawów, ból mięśni, osłabienie, ból, obrzęki Nazwa handlowa (Producent): Paclitaxel (AWD), Paclitaxel-Ebewe (Ebewe), Paxene (Grupa Teva Polska), Sindaxel (Sindan), Taxol (Bristol-Myers Squibb Polska) PAMIDRONIAN DISODOWY Działanie: lek z grupy bifosfonianów, zmniejsza resorbcję kości przez hamowanie czynności osteoklastów Wskazania: hiperkalcemia w przebiegu choroby nowotworowej, przerzuty do kości, szpiczak mnogi Najczęstsze działania niepożądane: niewielka gorączka, bóle mięśni, nudności, wymioty, biegunka Nazwa handlowa (Producent): Aredia (Novartis Pharma), Pamidronac-Medac (Medac), Pamifos (Vipharm), Pamisol (Marne Pharma), Pamitor (Torres Chiesi) PEGASPARGAZA Działanie: pochodna L-asparaginazy, doprowadza do rozkładu asparaginazy i hamuje w ten sposób syntezę DNA w komórkach nowotworowych Wskazania: ostra białaczka limfoblastyczna Najczęstsze działania niepożądane: reakcje alergiczne o różnym stopniu, nudności, wymioty, ogólne złe samopoczucie Nazwa handlowa (Producent): Oncaspar (Medac) PEMETREXED Działanie: działanie wielokierunkowe Wskazania: międzybłoniak opłucnej, niedrobnokomórkowy rak płuca Najczęstsze działania niepożądane: uszkodzenie szpiku, nudności, wymioty, zapalenie błony śluzowej jamy ustnej i gardła, zaburzenia czucia, utrata włosów, zmiany skórne Nazwa handlowa (Producent): Alimta (Eli Lilly) PIRARUBICYNA (THP-ADRIAMICIN) Działanie: hamuje syntezę kwasów nukleinowych i cykl komórkowy w fazie G2, doprowadzając tym samym do śmierci komórek nowotworowych Wskazania: Nowotwory o pochodzeniu nabłonkowym w obrębie głowy i szyi, płuc, sutka, układu moczowego, jajnika, macicy, ostre białaczki i chłoniaki złośliwe Najczęstsze działania niepożądane: mielosupresja, kardiotoksyczność, gorączka, uczucie duszności, wstrząs, osłabienie, uczucie znużenia, drętwienie stóp, zawroty głowy, nudności i wymioty, biegunka, zapalenie jamy ustnej, jadłowstręt Nazwa handlowa (Producent): Pinorubin (Mercian Czechy) » powrót na początek strony R RYTUKSYMAB Działanie: przeciwciało monoklinalne, wiąże się z antygenem CD20 limfocytów B, co powoduje ich ich śmierć Wskazania: chłoniaki nieziarnicze z komórek B Najczęstsze działania niepożądane: objawy związane z podaniem leku i uwolnieniem cytokin: gorączka, dreszcze, sztywność mięśni, zaczerwienienie, obrzęk naczynioruchowy, nudności, osutka, zmęczenie, ból głowy, podrażnienie gardła, nieżyt nosa, wymioty, ból w okolicy guza, niedociśnienie, skurcz oskrzeli Nazwa handlowa (Producent): MabThera (Roche) » powrót na początek strony S SUNITYNIB Działanie: inhibitor kinazy tyrozynowej II-go rzutu Wskazania: leczenie guzów podścieliska przewodu pokarmowego (GIST) w przypadku niepowodzenia po leczeniu imanitibem. Leczenie zaawansowanego raka nerki Najczęstsze działania niepożądane: zator tętnicy płucnej, małopłytkowość, krwawienia, nadciśnienie tętnicze, zmiany skórne, zapalenie błony śluzowej jamy ustnej, neutropenia, gorączka Nazwa handlowa (Producent): Sutent (Pfizer) SZCZEPIONKA BCG – patrz: BCG SZCZEPIONKA » powrót na początek strony T TAMOKSYFEN Działanie: działanie antyestrogenowe - wiąże się z receptorami estrogenowymi wewnątrz komórek nowotworowych, hamując ich podział Wskazania: rak piersi Najczęstsze działania niepożądane: objawy niepożądane występują rzadko, zaczerwienienie skóry, uderzenia gorąca, nudności, wymioty, zmiany skórne Nazwa handlowa (Producent): Nolvadex (AstraZeneca) Tamofen (Schering AG), , Tamoxifen (EGIS), Tamoxifen (Vipharm), Tamoxifen Hexal (Hexal), Tamoxifen-Ebewe (Ebewe) TEGAFUR + URACYL Działanie: połączenie tegafuru będącego prekursorem 5-fluorouracylu oraz uracyli w stosunki 1:4, hamuje syntezę DNS Wskazania: rak jelita grubego Najczęstsze działania niepożądane: biegunka, bóle brzucha, osłabienie, nudności, wymioty, uszkodzenie szpiku, bóle mięśni i stawów, depresja, zapalenie błon sluzowych Nazwa handlowa (Producent): UFT (Merck) TEMOZOLOMID Działanie: lek alkilujący, powoduje uszkodzenia cytotoksyczne obejmujące błędną naprawę komponentów metylowych DNA. Przechodzi szybko przez barierę krew-mózg Wskazania: glejak złośliwy, glejak wielopostaciowy Najczęstsze działania niepożądane: jadłowstręt, ból głowy, łysienie, wysypka, zmęczenie, zaparcie, nudności, wymioty, opryszczka, zakażenie ran, zapalenie gardła, grzybica jamy ustnej, neutropenia, małopłytkowość, limfopenia, leukopenia, hiperglikemia, zmniejszenie masy ciała, lęk, labilność emocjonalna, bezsenność, drgawki, zaburzenia świadomości, senność, afazja, zaburzenia równowagi, zawroty głowy, splątanie, zaburzenia pamięci, zaburzenia uwagi, neuropatia, parestezje, zaburzenia mowy, drżenia, zamglone widzenie, zaburzenia słuchu, krwotok, obrzęk nóg i obrzęk o innej lokalizacji, duszność, kaszel, zapalenie żołądka, biegunka, ból brzucha, dyspepsja, zaburzenia połykania, zapalenie skóry, suchość skóry, rumień, świąd, osłabienie siły mięśni, ból stawów, zwiększenie częstotliwości oddawania moczu, nietrzymanie moczu, reakcje alergiczne, gorączka, zmiany popromienne, obrzęk twarzy, ból, zaburzenia smaku Nazwa handlowa (Producent): Temodal (Schering-Plough) TENIPOZYD Działanie: hamowanie aktywności topoizomerazy II Wskazania: ostra białaczka limfoblastyczna, chłoniaki nieziarnicze, nowotwory mózgu Najczęstsze działania niepożądane: mielotoksyczność, nudności i wymioty, niedociśnienie, zmęczenie, silnie żrące działanie na skórę Nazwa handlowa (Producent): Vumon (Bristol-Myers Squibb, USA) TIOGUANINA Działanie: antymetabolit, wbudowuje się do DNA i RNA, co powoduje działanie cytotoksyczne Wskazania: Ostre białaczki (ostra białaczka szpikowa i ostra białaczka limfoblastyczna), przewlekła białaczka szpikowa Najczęstsze działania niepożądane: leukopenia, małopłytkowość, nudności i wymioty, zapalenie błony śluzowej jamy ustnej, martwica i perforacja jelit, hepatotoksyczność, neurotoksyczność Nazwa handlowa (Producent): Lanvis (GlaxoSmithKline – Wielka Brytania) TOPOTEKAN Działanie: inhibitor topoizomerazy I, uszkadza podwójne łańcuchy DNA, działa cytotoksycznie Wskazania: rak jajnika, drobnokomórkowy rak płuca Najczęstsze działania niepożądane: gorączka, uszkodzenie szpiku, zapalenie błon śluzowych, wyniszczenie, nudności, wymioty, utrata włosów Nazwa handlowa (Producent): Hycamtin (GlaxoSmithKline – Wielka Brytania) TRASTUZUMAB Działanie: przeciwciało monoklinalne IgG1, łączy się z receptorem ludzkiego naskórkowego czynnika wzrostu (HER2), hamuje proliferacje komórek wykazujących ekspresję tego receptora Wskazania: rak piersi z nadekspresją receptora HER2 Najczęstsze działania niepożądane: uszkodzenie mięśnia sercowego, duszność, skurcz oskrzeli, spadek ciśnienia tętniczego, częstoskurcz, gorączka, bóle i sztywność mięśni Nazwa handlowa (Producent): Herceptin (Roche) TRETYNOINA Działanie: hamuje wzrost niektórych typów nieprawidłowych komórek krwi Wskazania: białaczka promielocytowa Najczęstsze działania niepożądane: suchość skóry, suchość błony śluzowej jamy ustnej, nudności, wymioty, bóle kostne, wysypka Nazwa handlowa (Producent): Vesanoid (Roche) TRIPTORELINA Działanie: zmniejszenie stężenia hormonów płciowych we krwi Wskazania: rak gruczołu krokowego Najczęstsze działania niepożądane: uderzenia gorąca, dyspareunia, osłabienie libido, impotencja, ginekomastia Nazwa handlowa (Producent): Decapeptyl (Ferring GmbH), Diphereline (Beaufourt Ipsen Pharma) » powrót na początek strony U » powrót na początek strony W WINBLASTYNA Działanie: cytostatyk, wiąże się z tubuliną, hamuje tworzenie mikrotubuli, zaburza strukturę wrzeciona podziałowego i zatrzymuje cykl podziału komórki Wskazania: choroba Hodgkina, chłoniaki nieziarnicze, przewlekła białaczka limfatyczna, rak jądra, nabłoniak kosmówkowy, mięsak Kaposiego, rak piersi, rak pęcherza, rak nerki i niedrobnokomórkowy rak płuca Najczęstsze działania niepożądane: mielotoksyczność, neurotoksyczność, nudności i wymioty, wypadanie włosów, nadmierna wrażliwość na światło, hiperurykemia, ostra nefropatia moczanowa, zapalenie błony śluzowej jamy ustnej, brak łaknienia, zapalenie krtani, uszkodzenie słuchu, pokrzywka, nadciśnienie tętnicze, zaparcie, bóle kostne Nazwa handlowa (Producent): Vinblastin (Gedeon Richter) WINKRYSTYNA Działanie: wykazuje działanie antymitotyczne przez co następuje zahamowanie podziału i śmierć komórki Wskazania: ostra białaczka limfatyczna, ziarnica złośliwa, chłoniaki nieziarnicze, nerwiak zarodkowy współczulny, guz Wilma, mięsak z mięśni poprzecznie prążkowanych Najczęstsze działania niepożądane: mielotoksyczność, neurotoksyczność, nudności, wymioty, wyłysienie, ostra niewydolność oddechowa, miejscowe reakcje zapalne Nazwa handlowa (Producent): Vincristin (G. Richter, Węgry) WINORELBINA Działanie: alkaloid, wykazuje działanie antymitotyczne przez co następuje zahamowanie podziału i śmierć komórki Wskazania: niedrobnokomórkowy rak płuca, rak piersi Najczęstsze działania niepożądane: mielotoksyczność, zakażenia, nudności, wymioty, biegunka, zapalenie błony śluzowej jamy ustnej, zniesienie odruchów kostno-stawowych, utrata włosów, zmęczenie, gorączka, bóle stawów obejmujące bóle szczęk, bóle mięśniowe, bóle klatki piersiowej, bóle w obrębie nowotworu, reakcje alergiczne Nazwa handlowa (Producent): Navelbine (Pierre Fabre Medicament), Navirel (Medac), Vinorelbin-Ebewe (Ebewe) » powrót na początek strony Z Materiały, z których korzystano przy opracowywaniu: 1. Indeks leków Medycyny Praktycznej 2007, Wyd. Medycyna Praktyczna, Kraków, 2007; 2. Onkologia Kliniczna, praca zesp. pod red. M. Krzakowskiego, Wyd. Borgis, Warszawa, 2001 » powrót na początek strony Martin Barraud/getty images Rak płuc należy do najczęstszych i obarczonych najwyższą śmiertelnością nowotworów złośliwych. Rozwija się przede wszystkim u długoletnich, nałogowych palaczy tytoniu. Pierwszymi jego objawami są zwykle kaszel oraz duszność. Rak płuc szybko powoduje przerzuty odległe. Przerzuty raka płuc lokalizują się najczęściej w wątrobie, kościach oraz mózgu. Dają objawy związane z naciekiem tych narządów. Obecność rozsiewu nowotworowego wpływa negatywnie na rokowanie – kilkuletnie przeżycia należą do rzadkości. Na czym polega rak płuca? Rak płuca jest jednym z najczęstszych nowotworów złośliwych. Zwykle zapadają na niego osoby powyżej 60. roku życia. Obecnie jest on przyczyną około 30% zgonów z powodu chorób nowotworowych u mężczyzn i 15% u kobiet. Jest to rak o najwyższej śmiertelności. Ze względu na fakt, że rak płuca jest nowotworem złośliwym, ma zdolność do tworzenia przerzutów, czyli nowych ognisk z komórkami nowotworowymi, w miejscach odległych od pierwotnej lokalizacji choroby. Rozsiew takich komórek odbywa się drogą naczyń krwionośnych lub chłonnych. Wyróżniamy dwie główne grupy raków płuc: raka drobnokomórkowego oraz raki niedrobnokomórkowe – płaskonabłonkowe, wielkokomórkowe oraz gruczołowe. Szczególnie rak drobnokomórkowy charakteryzuje się stosunkowo szybkim tworzeniem odległych przerzutów. Do głównej przyczyny rozwoju raka płuc należy wdychanie rakotwórczych składników dymu papierosowego. Jest to powód powstania blisko 90% tych nowotworów złośliwych. Do najczęstszych objawów nowotworu, w stadium ograniczonym tylko do płuc, należą: kaszel, duszność oraz bóle w klatce piersiowej. Pojawić się mogą także częstsze zapalenia płuc oraz krwioplucie. W stanach zaawansowanych dołączają objawy nacieku na okoliczne struktury klatki piersiowej, powiększone węzły chłonne (nadobojczykowe) oraz przerzuty komórek nowotworowych do innych narządów. Diagnostyka raka płuca opiera się na badaniach obrazowych – rentgenie (RTG) i tomografii komputerowej (TK) klatki piersiowej oraz na badaniu histopatologicznym materiału pobranego podczas biopsji guza. Metody terapeutyczne, w zależności od typu nowotworu oraz jego zaawansowania, opierają się na leczeniu operacyjnym, radioterapii lub chemioterapii. Dokąd rak płuc przerzutuje najczęściej i jakie daje objawy? Zaawansowany rak płuc, szczególnie typu drobnokomórkowego, w większości przypadków prowadzi do rozsiewu komórek nowotworowych po wielu narządach w organizmie. Klasyfikacja TNM to międzynarodowa klasyfikacja zaawansowania raka płuca. Opisuje trzy parametry: T – wielkość pierwotnego guza w skali 0–4; N – obecność komórek nowotworowych w regionalnych węzłach chłonnych w skali 0–3; M – obecność przerzutów odległych w skali 0–1). Obecność rozsiewu komórek nowotworowych oznacza najwyższy, IV stopień zaawansowania. Najczęściej nowotwory płuca przerzutują do odległych węzłów chłonnych, kości, ośrodkowego układu nerwowego oraz narządów jamy brzusznej. Objawy obecności przerzutów raka do kości to przede wszystkim przewlekłe bóle kostne, oraz patologiczne złamania (niewielką siłą, która u zdrowych ludzi nie powoduje złamania). Przerzuty do ośrodkowego układu nerwowego (mózgu) powodować mogą długotrwałe i niereagujące na standardowe leczenie bóle głowy; nudności; zaburzenia równowagi; napady drgawkowe; zaburzenia świadomości; objawy ogniskowe, takie jak niedowłady kończyn, zaburzenia mowy, widzenia i słuchu, a nawet zmiany osobowości oraz w dotychczasowym zachowaniu. Wśród narządów jamy brzusznej rak płuca przerzutuje najczęściej do wątroby, powodując bóle w okolicy prawego nadbrzusza, spadek masy ciała oraz żółtaczkę. Przerzuty do węzłów chłonnych zlokalizowanych najbliżej płuc, czyli nadobojczykowych, są pierwszym etapem rozsiewu raka płuc. W bardziej zaawansowanych stadiach komórki nowotworowe pojawiają się w węzłach szyjnych oraz pachowych, powodują ich niebolesne powiększenie, dające się wyczuć palpacyjnie. Jakie są rokowania w przerzutowym raku płuc? Obecność przerzutów odległych – w kościach, mózgu, wątrobie lub węzłach chłonnych – to IV, najwyższy stopień zaawansowania raka płuca. Rokuje najgorzej. Statystyczne dane podają, że średnie przeżycie chorych na najbardziej zaawansowane raki niedrobnokomórkowe płuc nie przekracza roku, a 5-letnie przeżycie wynosi około 1%. W przypadku raka drobnokomórkowego w IV stopniu zaawansowania 3-letnie przeżycia należą do rzadkości. Trzeba jednak pamiętać, że czynnikami rokowniczymi dotyczącymi przeżycia w zaawansowanych stadiach raka płuc są przede wszystkim stan sprawności chorego oraz wielkość ubytku masy ciała. Każdy pacjent powinien być zatem traktowany indywidualnie. Zobacz film: Rak płuc. Jak rozpoznać objawy? Bibliografia: 1. Szczeklik A., Interna Szczeklika, Medycyna Praktyczna, Kraków 2016. 2. Płuco i opłucna, Rak płuc często rozprzestrzenia się lub daje przerzuty do innych części ciała. Jednym z najniebezpieczniejszych obszarów, do których może się udać, jest mózg. Znany jako przerzuty do mózgu, rak płuc, który rozprzestrzenia się na mózg, budzi poważne obawy dotyczące oczekiwanej długości życia. Niestety te przerzuty są dość powszechne. Do 7% osób ma już komórki rakowe w mózgu, gdy po raz pierwszy zostanie zdiagnozowany niedrobnokomórkowy rak płuc (NSCLC), a od 20% do 40% osób z NSCLC rozwinie się w pewnym momencie powikłanie. Przerzuty do mózgu występują w 4 stopniu zaawansowania raka płuca. Gdy NSCLC jest tak zaawansowany, rokowanie jest złe, a średnia długość życia zwykle wynosi mniej niż rok. Jednak ulepszone narzędzia diagnostyczne, skuteczniejsze terapie i lepsze zrozumienie sposobów radzenia sobie z objawami sprawiły, że więcej osób wydłużyło swoje życie. Objawy przerzutów do mózgu Drobnokomórkowy rak płuc jest często trudny do zdiagnozowania we wczesnych stadiach iw rezultacie może rozprzestrzenić się do mózgu jeszcze przed postawieniem diagnozy raka płuc. Nowotwory niedrobnokomórkowe mogą również rozprzestrzeniać się do mózgu, ale mają tendencję do tego w późniejszym przebiegu choroby, po wykryciu guza pierwotnego. Ponieważ tak łatwo jest przeoczyć małe wzrosty, ważne jest, aby osoby z rakiem płuc zwracały uwagę na objawy przerzutów do mózgu. Ilustracja: Brianna Gilmartin, Verywell Objawy mogą się różnić w zależności od rodzaju raka płuc i lokalizacji guza w mózgu, ale typowe problemy obejmują: Bóle głowy Nudności i wymioty Napady padaczkowe Problemy z mową Skurcze mięśni Nietypowe zapachy lub smaki Drętwienie lub mrowienie w częściach ciała Zmęczenie lub osłabienie mięśni Trudności z równowagą lub ruchem Zmiany widzenia, w tym utrata wzroku lub podwójne widzenie Niektóre objawy są związane z naciskiem guzów na czaszkę i tkankę mózgową. Zazwyczaj są one gorsze, gdy rano budzisz się po raz pierwszy. Wiele osób z wtórnym rakiem mózgu nie będzie miało żadnych objawów i odkryje, że mają tę chorobę dopiero po przejściu skanowania mózgu pod kątem niespokrewnionej choroby. Przerzuty do mózgu a rak mózgu Kiedy przerzuty występują u osób z rakiem płuc, wtórny nowotwór złośliwy nie jest uważany za raka mózgu. Nazywa się to raczej „rakiem płuc z przerzutami do mózgu” lub „rakiem płuc z przerzutami do mózgu”. Termin rak mózgu jest używany tylko w odniesieniu do guzów wywodzących się z mózgu. Gdybyś miał pobrać próbkę komórek rakowych z mózgu, które dały przerzuty z płuc, byłyby to komórki rakowe płuc, a nie rakowe komórki mózgowe. Diagnoza Jeśli pracownicy służby zdrowia podejrzewają, że rak płuca rozprzestrzenił się do mózgu, zlecą badania obrazowe, takie jak tomografia komputerowa (CT), która wykorzystuje promieniowanie rentgenowskie do tworzenia obrazów diagnostycznych lub obrazowanie metodą rezonansu magnetycznego (MRI), które wykonuje to samo z falami magnetycznymi. Chociaż MRI jest uważany za dokładniejszy, nie można go użyć, jeśli masz pewne metalowe implanty (w tym niezabezpieczone rozruszniki serca). Jeśli zostanie znaleziona podejrzana zmiana, ale diagnoza jest niepewna, można wykonać biopsję w celu pobrania próbki tkanki do oceny. Przerzuty do opon mózgowo-rdzeniowych Przerzuty opon mózgowo-rdzeniowych (rak opon mózgowo-rdzeniowych) są zwykle późnym powikłaniem zaawansowanego raka płuca. Pracownicy służby zdrowia częściej widzą ten stan, ponieważ osoby z rakiem płuc żyją dłużej. Przerzuty do opon mózgowo-rdzeniowych pojawiają się, gdy komórki rakowe atakują płyn mózgowo-rdzeniowy – przezroczysty, bezbarwny płyn, który przepływa przez mózg i rdzeń kręgowy, dostarczając składniki odżywcze i zapewniając ochronę przed urazami. Komórki rakowe mogą się rozwijać w tym płynie bogatym w składniki odżywcze i tlen. Przerzuty do opon mózgowo-rdzeniowych często obejmują wiele objawów neurologicznych. Jest to terminalne stadium raka ze średnią przeżywalnością zaledwie od sześciu do ośmiu tygodni. Jednak nowe metody dostarczania chemioterapii bezpośrednio do płynu mózgowo-rdzeniowego poprawiły ten wskaźnik do od trzech do dziewięciu miesięcy. Odnotowano również pewne sukcesy w przypadku leków tradycyjnie stosowanych w celu ukierunkowania mutacji genetycznych w komórkach rakowych, takich jak leczenie raka płuc z dodatnim wynikiem EGFR. Leczenie Zasadniczo leczenie przerzutów do mózgu nie jest uważane za możliwe wyleczenie. Mają na celu zmniejszenie bólu i wydłużenie czasu życia z rakiem płuc, który rozprzestrzenił się na mózg. Nie oznacza to jednak, że nie mogą zrobić znaczącej różnicy. Badania pokazują, że osoby leczone odpowiednią terapią raka płuc ALK-dodatniego (związanego z konkretną mutacją genu) z przerzutami do mózgu, na przykład, mają wskaźnik przeżycia wynoszący 6,8 lat. To ogromna poprawa w porównaniu z szacowanym 12-miesięcznym wskaźnikiem przeżycia raka płuc, który rozprzestrzenił się na mózg. Leczenie przerzutów do mózgu zależy od wielu czynników, w tym od zaangażowania mózgu i ogólnego stanu zdrowia. To, które metody są stosowane, zależy zwykle od tego, jak najlepiej kontrolować objawy. Na przykład sterydy, takie jak Decadron (deksametazon), są używane do kontrolowania obrzęku mózgu. Czasami do kontrolowania napadów stosuje się leki przeciwdrgawkowe. Przed podjęciem tego leczenia ważne jest, aby rozważyć, czy napady padaczkowe są skutkiem ubocznym innego leczenia i ustalić, czy lek przeciwpadaczkowy może wchodzić w interakcje z innymi przyjmowanymi lekami. Omów te punkty ze swoim lekarzem. Chemoterapia Wiele leków stosowanych w chemioterapii jest nieskutecznych w leczeniu przerzutów do mózgu ze względu na obecność bariery krew-mózg, gęstej sieci naczyń włosowatych, która zapobiega przedostawaniu się toksyn (w tym leków chemioterapeutycznych) do może jednak zmniejszyć wielkość guzów w płucach, a tym samym ograniczyć ich zdolność do rozprzestrzeniania się do mózgu. Terapia celowana Leki celowane na mutacje EGFR, rearanżacje ALK, rearanżacje ROS i inne mutacje genetyczne mogą czasami przenikać przez barierę z nowszych leków na mutacje EGFR, a także terapie rearanżacji ALK wydają się być bardzo skuteczne w leczeniu przerzutów do mózgu. Podobnie jak chemioterapia, leki te również kontrolują guz pierwotny, a tym samym ograniczają jego zdolność do dalszego rozprzestrzeniania się. Immunoterapia Niektóre leki klasyfikowane jako immunoterapia są również w stanie przekroczyć tę barierę krew-mózg. Gdy występuje jeden lub tylko kilka przerzutów do mózgu, immunoterapie mogą pomóc w długoterminowej kontroli choroby. Te terapie są wciąż dość nowe, ale kilka leków wykazuje obiecującą zdolność do zmniejszania przerzutów do mózgu. Komórki rakowe wytwarzają białka kontrolne, które zapobiegają atakowi układu odpornościowego na nowotwór złośliwy, ale badania pokazują, że leki immunoterapeutyczne mogą hamować te białka, umożliwiając organizmowi walkę z rakiem. Radioterapia całego mózgu Jeśli skany wykażą, że istnieje wiele przerzutów do mózgu (od czterech do ponad 20, w zależności od okoliczności), lekarz może zalecić radioterapię całego mózgu. To leczenie ma wiele wad, ale jest uważane za odpowiednie dla osób zagrożonych udarem lub innymi poważnymi powikłaniami związanymi z przerzutami do mózgu. Może być również stosowany po operacji, aby ograniczyć rozprzestrzenianie się raka. W tym leczeniu promieniowanie jest podawane na cały mózg – zwykle w ciągu wielu tygodni. Częste działania niepożądane mogą obejmować utratę pamięci (zwłaszcza pamięć werbalną), wysypkę skórną, zmęczenie, nudności i wymioty, utratę słuchu i drgawki. Onkolodzy zajmujący się radioterapią często zalecają leki pomagające złagodzić objawy. Chociaż nie jest przeznaczony do leczenia raka, co najmniej 75% osób poddawanych radioterapii całego mózgu zauważy pewną poprawę w objawach i wykazano, że poprawia ona całkowite przeżycie od jednego miesiąca bez leczenia do dwóch do siedmiu miesięcy z leczeniem. Jeśli radioterapia całego mózgu została zalecona w przypadku przerzutów do mózgu, porozmawiaj ze swoim lekarzem o zaletach i wadach. Jest to obecnie obszar kontrowersji w leczeniu raka płuca i przed rozpoczęciem leczenia może być uzasadniona druga opinia. Radioterapia stereotaktyczna Radiochirurgia stereotaktyczna (SRS) to rodzaj wysokodawkowego promieniowania podawanego na określony obszar mózgu. Ponieważ promieniowanie jest ukierunkowane, skutki uboczne są zwykle mniej poważne i zapewniają lepsze wskaźniki przeżycia niż terapia całym mózgiem. Kiedy SRS jest stosowany w leczeniu guzów ciała, nazywa się to radioterapią stereotaktyczną ciała (SBRT). Ta forma radioterapii jest zwykle zarezerwowana dla osób z mniejszymi guzami, które nie znajdują się zbyt blisko środka klatki piersiowej (gdzie promieniowanie może wpływać na inne ważne narządy). Terapia protonowa Terapia protonowa jest stosowana w sposób podobny do SBRT i jest stosowana w celu usunięcia przerzutów. Jest zalecany w przypadku guzów we wczesnym stadium lub guzów, których nie można usunąć chirurgicznie ze względu na lokalizację. Operacja Operacja może być opcją w przypadku przerzutów do mózgu, jeśli: Jest mniej niż trzy guzy. Narośla są łatwo dostępne. Nie ma innych oznak raka. Operacja może obejmować całkowite usunięcie guza lub częściowe usunięcie w celu złagodzenia objawów. Zazwyczaj następuje promieniowanie całego mózgu. Ponieważ guzy drobnokomórkowe są bardziej wrażliwe na samą radioterapię, do usunięcia komórek NSCLC częściej stosuje się zabieg chirurgiczny. Opieka paliatywna Jeśli różne opcje leczenia okażą się nieskuteczne, można zastosować opiekę paliatywną, aby przynieść ulgę i zmniejszyć stres związany z diagnozą terminalną. Może to obejmować stosowanie leków przeciwbólowych, terapię fizyczną i zajęciową lub leczenie uzupełniające w celu zwiększenia komfortu i poprawy jakości życia. Przerzuty do mózgu spowodowane rakiem płuc mogą być przerażające. Ale, choć może to być przerażające, ważne jest, aby pamiętać, że nie ma ustalonego kursu, jeśli chodzi o raka. Może się różnić w zależności od osoby, a „mediana” lub „średnia” długość życia, o której przeczytasz, niekoniecznie odnoszą się do Ciebie jako jednostki. Jeśli masz do czynienia z przerzutami raka płuc do mózgu, współpracuj z pracownikami służby zdrowia i bliskimi, aby dokonać najbardziej świadomego wyboru w oparciu o pełne i uczciwe ujawnienie informacji. Często pomocne jest uzyskanie drugiej opinii w jednym z większych ośrodków onkologicznych wyznaczonych przez National Cancer Institute, które specjalizują się w raku płuc. Istnieją również aktywne społeczności zajmujące się rakiem płuc, do których możesz dołączyć online lub osobiście, aby uzyskać wsparcie i porady, które pomogą Ci w wyborze opieki. Często Zadawane Pytania Jaki jest wskaźnik przeżycia raka płuc, który dał przerzuty do mózgu? Pięcioletnie względne wskaźniki przeżycia dla niedrobnokomórkowego raka płuca i drobnokomórkowego raka płuca z przerzutami do mózgu wynoszą odpowiednio 7% i 3%. Jednak te wskaźniki przeżycia mogą być teraz lepsze ze względu na wcześniejszą diagnozę i lepsze opcje leczenia. Jak szybko rak płuc może rozprzestrzenić się na mózg? Nie można dokładnie określić, jak szybko rozprzestrzenia się rak płuc, ale wiemy, że drobnokomórkowy rak płuc rozprzestrzenia się szybciej niż niedrobnokomórkowy rak płuc. Drobnokomórkowy rak płuc rozwija się na tyle szybko, że około 70% przypadków ma już przerzuty do innych obszarów w momencie diagnozy. Jak często rak płuc rozprzestrzenia się do mózgu? To jest powszechne. Około 20% do 40% pacjentów z niedrobnokomórkowym rakiem płuca doświadcza przerzutów do mózgu. Przerzuty do mózgu występują u około 15% ogółu chorych na nowotwory złośliwe i są wynikiem ogólnoustrojowego rozsiewu drogą krwionośną. Częstość występowania przerzutów do mózgu może wzrastać w związku z poprawą skuteczności leczenia w przypadku uogólnienia procesu nowotworowego. Przerzuty do mózgu nowotworów litych najczęściej wywodzą się z raka płuc oraz raka piersi. Choć wielu lekarzu uważa, że wszystkie przerzuty do mózgu mają charakter zmian mnogich, to jednak w połowie przypadków stwierdza się pojedyncze zmiany, w odniesieniu do których potencjalnie możliwe jest zastosowanie leczenia miejscowego. PRZERZUTY DO MÓZGU – OPERACJA CHIRURGICZNA Wycięcie przerzutów do mózgu jest rzadko metodą prowadzącą do pełnego wyleczenia miejscowego, co wynika z potencjalnego ryzyka pozostawienia niewielkiej ilości liczby komórek nowotworowych. Dalsze zmniejszenie masy guza jest bardziej możliwe dzięki uzupełniającemu zastosowaniu radioterapii i/lub chemioterapii guza mózgu. Decyzja odnośnie do wdrożenia leczenia chirurgicznego guza powinna opierać się na następujących czynnikach: – zaawansowanie nowotworu poza układem nerwowym: Leczenie operacyjne nie powinno być przeprowadzane u chorych ze spodziewanym krótkim czasem przeżycia (3-6 tygodni) określonym na podstawie zaawansowania raka poza układem nerwowym. Rozległe przerzuty w innych niż mózg, ważnych lokalizacjach wykluczają celowość zabiegu na rzecz radioterapii paliatywnej. – liczba przerzutów do mózgu: ogólnie, jedynie u chorych z pojedynczym przerzutem rozważa się resekcję. Jeśli przerzut do mózgu jest głównym objawem nowotworu i nie ma innych możliwości zidentyfikowania ogniska pierwotnego, leczenie operacyjne może być wymagane w celu ustalenia rozpoznania i zaplanowania dalszego postępowania. Usunięcie przerzutów do mózgu za pomocą operacji chirurgicznej często pozwala na zniesienie ubytków neurologicznych związanych z uciskiem struktur, na obniżenie nadciśnienia wewnątrzczaszkowego i przynajmniej częściową likwidację objawów guza mózgu. PRZERZUTY DO MÓZGU – RADIOTERAPIA Nie wykazano istotnych różnic skuteczności pomiędzy różnymi schematami frakcjonowania dawki konwencjonalnej radioterapii w przypadku przerzutów do mózgu ( 20 Gy w 5 frakcjach, 30 Gy w 10 frakcjach, 40 Gy w 20 frakcjach). Wydłużone schematy napromieniania są stosowane u chorych z ograniczonymi zmianami nowotworowymi w innych narządach lub ich brakiem, bądź po resekcji pojedynczego przerzutu do mózgu, z racji prawdopodobnego długiego przeżycia lub nawet możliwości pełnego wyleczenia. Zastosowanie hipofrakcjonowanej radioterapii wiąże się ze zwiększonym ryzykiem toksyczności neurologicznej. Chorzy z licznymi przerzutami są kwalifikowani tylko do napromieniania całego mózgu. Dzięki napromienianiu całego mózgu możliwa jest poprawa w zakresie neurologicznych objawów choroby, takich jak bóle głowy, utrata funkcji motorycznej czy upośledzenie procesów poznawczych. Niestety łagodzenie objawów ma najczęściej charakter nietrwały, a progresja guzów prowadzi do ich nawrotu. Odpowiedź radiologiczna i kliniczna na napromienianie całego mózgu może wystąpić dopiero upływie kilku tygodni, w związku z tym chorzy z istotnym efektem masy w trakcie radioterapii powinni otrzymywać kortykosteroidy (deksametazon). PRZERZUTY DO MÓZGU – ZASTOSOWANIE RADIOCHIRURGII U chorych z jednym do trzech przerzutów do mózgu agresywne leczenie miejscowe ( klasyczna resekcja chirurgiczna lub radiochirurgia) zapewnia dłuższe przeżycie i poprawę jakości życia w porównaniu z wyłącznym napromienianiem całego mózgu jako metody wyłącznej. Radiochirurgia może być dobrym wyborem u osób starszych lub zagrożonych wyższym ryzykiem powikłań pooperacyjnych. Radiochirurgia stereotaktyczna może być stosowana jako metoda wyłączna, jako leczenie skojarzone z napromienianiem całego mózgu lub też w przypadku nawrotowych zmian przerzutowych. Radiochirurgia jest szczególnie pomocna u chorych z jedną do trzech zmian o średnicy <4 cm. Im mniejsze przerzuty do mózgu, tym większa skuteczność zabiegu. Jako, że przerzuty do mózgu są zazwyczaj dobrze odgraniczone od mózgu i nie naciekają jego struktur, są szczególnie podatne na radiochirurgię. Radiochirurgia stereotaktyczna może być stosowana w przypadku zmian znajdujących się w niedostępnych dla klasycznej chirurgii lokalizacjach tak jak pień mózgu. NÓŻ GAMMA (GAMMA KNIFE) – RADIOCHIRURGIA PRZERZUTY DO MÓZGU – CHEMIOTERAPIA Chemioterapia ma zazwyczaj ograniczone znaczenie u chorych z przerzutami do mózgu i nie wykazano jej aktywności jako leczenia uzupełniającego napromienianie czy chirurgię. Niemniej chemioterapia może wykazywać pewną skuteczność u chorych niekwalifikujacych się do dalszego leczenia z udziałem napromieniania całego mózgu lub radiochirurgii stereotaktycznej. Coraz częstsze są doniesienia potwierdzające potencjalną skuteczność chemioterapii kojarzonej z lekami ukierunkowanymi molekularnie w odniesieniu do przerzutów do mózgu, kiedy dobór schematu terapeutycznego oparty jest na podstawie typu nowotworu pierwotnego (źródła przerzutu). Kapecytabina jest skutecznym lekiem, gdy przerzuty do mózgu pochodzą z raka piersi. Przerzuty do mózgu mogą być leczone za pomocą metotreksatu w przypadku wielu nowotworów. Temozolomid wykazuje aktywność u chorych z przerzutami do mózgu w przebiegu czerniaka i NSCLC. Erlotynib wykazuje skuteczność u chorych z przerzutami do mózgu w przebiegu raka płuc charakteryzującego się odpowiednimi mutacjami EGFR. RADIOTERAPIA PALIATYWNA OPERACJA GUZA MÓZGU PRZERZUTY RAKA DO MÓZGU – JAK POWSTAJĄ ? Przerzuty do mógu, bibliografia R. Pazdur, L. D. Wagman, Camphausen, Hoskins, Nowotwory złośliwe – postępowanie wielodyscyplinarne, tom II, Lublin 2012. Pod. red. M. Krzakowski, Zalecenia postępowania diagnostyczno-terapeutycznego w nowotworach złośliwych 2011, Gdańsk 2011. J. Meder, Aktualne zasady postępowania diagnostyczno-terapeutycznego w onkologii, Warszawa 2011. Nowotwór złośliwy może powstać w każdym narządzie lub tkance organizmu. Nowotwór pierwotny to pierwszy nowotwór, który powstaje w organizmie. Nowotwór przerzutowy powstaje, gdy nowotwór pierwotny rozprzestrzenia się do innych części ciała. Przerzut nowotworowy zawsze powstaje z komórek nowotworowych wywodzących się z innego miejsca w organizmie. Na przykład rak piersi może rozprzestrzeniać się poza swoją pierwotną lokalizację (pierś), żeby utworzyć nowe ognisko nowotworu, w innej części ciała, na przykład w kościach. Komórki nowotworowe w drugim guzie są takie same jak komórki w pierwotnym ognisku – są komórkami raka piersi, a nie nowotworu wywodzącego się z obrazie mikroskopowym komórki przerzutu nowotworowego wyglądają zwykle tak samo jak komórki pierwotnego nowotworu. Ponadto, komórki przerzutu i komórki pierwotnego nowotworu zwykle mają wspólne cechy molekularne, takie jak ekspresja niektórych białek lub obecność specyficznych zmian chromosomalnych. 2. Powstawanie przerzutów nowotworowychKiedy komórki nowotworu złośliwego ulegają podziałom, mogą wrastać w otaczające tkanki lub struktury. Mogą także oddzielić się od pierwotnego guza i przedostać się do krwioobiegu lub układu chłonnego. Jeśli komórki nowotworowe nie zostaną wykryte przez układ odpornościowy, który chroni nasz organizm przed infekcjami i chorobami, mogą zostać przeniesione wraz z krwią lub chłonką i utworzyć nowy guz w innym regionie ciała. Nowotwór tworzący się w nowej lokalizacji musi wytworzyć własne zaopatrzenie w krew (w procesie zwanym angiogenezą), żeby móc przeżyć i rosnąć. 3. Lokalizacja przerzutów nowotworowych Nowotwór może tworzyć przerzuty regionalne, czyli wrastać w otaczające tkanki lub najbliższe węzły chłonne. Termin przerzut nowotworowy zwykle odnosi się do nowotworów, które powstały w wyniku rozprzestrzeniania się do odległych narządów lub węzłów chłonnych (przerzuty odległe).Nowotwory złośliwe mogą rozprzestrzeniać się praktycznie do każdej części ciała. Do najczęstszych miejsc, w których powstają nowotwory przerzutowe, należą: 4. Dlaczego dochodzi do powstawania przerzutów?Wszystkie nowotwory złośliwe mogą tworzyć przerzuty. To, czy dojdzie do powstania przerzutów, zależy między innymi od następujących czynników: Rodzaju nowotworu złośliwego Niektóre nowotwory złośliwe mają skłonność do przerzutowania do pewnych części ciała Większość nowotworów złośliwych piersi tworzy przerzuty do kości, wątroby, płuc lub mózgu Nowotwory złośliwe jelita grubego często tworzą przerzuty do wątroby Nowotwory złośliwe płuc często tworzą przerzuty do mózgu, kości lub wątroby Nowotwory złośliwe prostaty często tworzą przerzuty do kości Stopnia złośliwości histologicznej nowotworu Komórki nowotworów o niskim stopniu złośliwości są mniej agresywne i rzadziej tworzą przerzuty Komórki nowotworów o wysokim stopniu złośliwości są bardziej agresywne i częściej tworzą przerzuty Czasu trwania choroby nowotworowej Ryzyko powstania przerzutów rośnie wraz z czasem rozwoju nowotworu złośliwego Zdolności komórek nowotworowych do wytworzenia zaopatrzenia w krew w nowej lokalizacji Lokalizacji pierwotnego nowotworu Każdy typ nowotworu złośliwego ma specyficzny sposób rozprzestrzeniania się. Wiele przerzutów powstaje w najbliższym ukrwionym obszarze, do którego dostaną się komórki nowotworowe po opuszczeniu pierwotnego ogniska. Płuca są jednym z pierwszych miejsc, do którego mogą trafić przerzutowe komórki nowotworowe wraz z prądem krwi. To może tłumaczyć, dlaczego przerzuty często powstają w płucach. 5. Objawy przerzutów nowotworowychU niektórych osób objawy przerzutów są słabo nasilone bądź nie występują wcale. Z tego powodu przerzuty nowotworowe mogą zostać wykryte podczas rutynowych badań. Objawy przerzutów nowotworowych zależą od lokalizacji i wielkości przerzutu. Przerzuty do kości mogą powodować ból lub doprowadzić do złamania. Mogą także wywoływać ucisk na nerwy lub rdzeń kręgowy i prowadzić do drętwienia lub osłabienia mięśni. Przerzuty do mózgu mogą powodować bóle głowy, zaburzenia równowagi i koordynacji lub napady padaczkowe. Przerzuty do wątroby mogą powodować ból brzucha, obrzęk lub żółtaczkę Przerzuty do płuc mogą powodować kaszel lub płytki oddechWykonywanie regularnych badan kontrolnych i zgłaszanie lekarzowi wszystkich nowych objawów to najlepsze sposoby na wczesne wykrycie przerzutów nowotworowych. W niektórych przypadkach przerzut nowotworowy zostaje wykryty przed pierwotnym nowotworem, ponieważ może zacząć wywoływać objawy wcześniej niż guz pierwotny. 6. Leczenie przerzutów nowotworowychLeczenie może przedłużyć życie niektórych osób z przerzutami nowotworowymi. Ogólnie rzecz biorąc głównym celem leczenia w przypadku przerzutów nowotworowych jest kontrola wzrostu nowotworu i zmniejszenie związanych z nim dolegliwości. Przerzuty nowotworowe mogą powodować poważne upośledzenie funkcjonowania organizmu i większość z osób, które umierają z powodu nowotworu, ginie tak naprawdę z powodu przerzutów. Przerzuty nowotworowe mogą być leczone za pomocą terapii ogólnoustrojowej (chemioterapia, leczenie biologiczne, terapia celowana, hormonoterapia), terapii miejscowej (operacja chirurgiczna, radioterapia) lub z wykorzystaniem obu metod. Wybór metody leczenia zależy głównie od typu pierwotnego nowotworu, rozmiaru, lokalizacji i liczby przerzutów, wieku pacjenta, jego ogólnego stanu zdrowia i dotychczasowego przebiegu wybranych czynników prognostycznych na czas przeżycia chorych po napromienianiu przerzutów do mózgu niedrobnokomórkowego raka płuca • Nowa Medycyna 2/2004 • Czytelnia Medyczna BORGIS© Borgis – Nowa Medycyna 2/2004Anna Brzozowska, Ludmiła Grzybowska, Maria MazurkiewiczWpływ wybranych czynników prognostycznych na czas przeżycia chorych po napromienianiu przerzutów do mózgu niedrobnokomórkowego raka płucaThe results of the radiotherapy of brain metastases from non-small-cell lung cancerKatedra i Zakład Onkologii, Akademia Medyczna, LublinKierownik Zakładu: Prof. dr hab. Maria MazurkiewiczStreszczenieThe influence of some prognostic factors such as: age, gender, multiplicity of brain metastases, hystological subtype and interval between diagnosis of NSCLC and brain metastases on survival time was group of 50 patients with brain metastases from non-small-cell lung cancer (NSCLC) was reviewed. In 24 of them brain metastases were the first symptoms of NSCLC. All patients underwent radiotherapy in form of a whole-brain survival time from the end of radiotherapy of brain metastases equals was no statistically significant correlation between the median survival time and prognostic factors we is reasonable to research other prognostic factors, which can be helpful for identifying the group of patients with brain matastases from NSCLC, with survival benefit after the brain rak płuca (NKRP), będąc jednym z najczęstszych nowotworów i jednocześnie jedną z głównych przyczyn zgonów (1), stanowi wyjątkowy problem we współczesnej powodem niepowodzenia leczenia NKRP są przerzuty odległe, zwłaszcza do ośrodkowego układu nerwowego (OUN). Nierzadko są one pierwszym objawem choroby do OUN rozwijają się u około 25 % chorych na raka płuca (2), a w badaniu autopsyjnym stwierdzane są w 34% (3). Równie często są to przerzuty pojedyncze rozpoznawane u około 45 % chorych, jak i mnogie (4).Średni czas przeżycia chorych od rozpoznania nieleczonych przerzutów do OUN wynosi około miesiąca. W zależności od sposobów leczenia i wielu innych czynników prognostycznych, średni czas przeżycia chorych po napromienianiu przerzutów do OUN waha się w granicach od 2 do 6 miesięcy. Natomiast po leczeniu operacyjnym wynosi od 9,5 do 42 miesięcy (5, 6).Ze względu na liczne ograniczenia leczenia operacyjnego główną metodą leczenia paliatywnego przerzutów NKRP do OUN nadal pozostaje radioterapia. Istnieje jednak niewielka grupa chorych, u których napromienianiem mózgowia można uzyskać zarówno remisją objawów neurologicznych jak i długie PRACYCelem pracy była ocena wpływu wybranych czynników prognostycznych na czas przeżycia chorych po paliatywnym napromienianiu przerzutów do mózgu niedrobnokomórkowego raka poddano 50 chorych na NKRP z przerzutami do OUN leczonych w Centrum Onkologii Ziemii Lubelskiej w latach wszystkich chorych rozpoznanie kliniczne NKRP potwierdzone było badaniem mikroskopowym, a przerzuty do OUN zdiagnozowane za pomocą chorzy przebyli napromienianie całego mózgowia w warunkach Co 60. Podawano dawkę 20 Gy/g (5 × 4 Gy/g). W trakcie i po zakończeniu napromieniania mózgowia u wszystkich chorych stosowana była sterydoterapia w dawkach od 6-24 mg Dexamethazonu (tab. 1).Tabela 1. Charakterystyka kliniczna badanych chorych Wiek od 40 do 77 lat Średnia wieku 61 lat Płeć K 5 M 45 Rozpoznanie histopatologiczne Rak płaskonabłonkowy 28 Rak gruczołowy 8 Rak wielkokomórkowy 14 Ilość przerzutów do mózgu Pojedyncze 24 Mnogie 26 Czas od rozpoznania raka płuca do wystąpienia przerzutów do OUN od 1 do 35 miesięcy 26 Średnia – 4,65 miesięcy Mediana – 4 miesiące Przerzuty do mózgu jako pierwszy objaw raka płuca 24METODAPrzeprowadzono ocenę wpływu wybranych czynników prognostycznych, takich jak: wiek, płeć, ilość przerzutów do mózgu (rozróżniając przerzuty pojedyncze i mnogie) oraz rodzaj rozpoznania histopatologicznego na czas przeżycia. Ponadto w grupie 26 chorych, u których przerzuty do OUN wystąpiły po rozpoznaniu i leczeniu NKRP oceniono wpływ czasu jaki upłynął od rozpoznania NKRP do ujawnienia przerzutów do przeżycia liczony od zakończenia radioterapii przerzutów do mózgu oceniono w dwóch grupach chorych. Pierwszą stanowili chorzy, u których przerzuty do OUN wystąpiły po rozpoznaniu i leczeniu NKRP, drugą zaś chorzy u których przerzuty do OUN były pierwszym objawem NKRP. Ze względu na brak statystycznie istotnej różnicy średniego czasu przeżycia w porównywanych grupach chorych, dalszą analizę przeprowadzono łącznie dla wszystkich objętych badaniem przeżycia obliczono w oparciu o metodę Kaplana-Meiera. Wpływ wybranych czynników prognostycznych na czas przeżycia oceniono w oparciu o model Coxa. Przy wnioskowaniu statystycznym przyjęto poziom istotności p = 0, przeżycia po paliatywnym napromienianiu przerzutów NKRP do OUN, wśród objętych badaniem chorych, wahał się od tygodnia do 12 miesięcy i wynosił średnio 4,42 miesięca (mediana 4 miesiące).W ciągu 4 tygodni od zakończenia napromieniania mózgowia zmarło 4 (14%) chorych, od 1-3 miesięcy 6 (12 %) chorych, od 3 do 5 miesięcy 24 (48%) chorych, od 5 do 9 miesięcy 9 (18%) chorych i w okresie powyżej 9 miesięcy 4 (8%) chorych (ryc. 1). Ryc. 1. Całkowity czas przeżycia chorych na NKRP po napromienianiu przerzutów do mózgu w zależności od czasu wystąpienia grupie 26 chorych z przerzutami do OUN, które wystąpiły po rozpoznaniu i leczeniu NKRP, średni czas przeżycia wynosił 4,65 miesięcy (mediana 4 miesiące).Natomiast wśród 24 chorych, u których przerzuty do OUN były pierwszym objawem NKRP, średni czas przeżycia wynosił 4,17 miesięcy (mediana 4,5 miesiąca).Nie stwierdzono statystycznie istotnej różnicy średnich czasów przeżycia w obu porównywanych grupach czas przeżycia chorych po paliatywnym napromienianiu przerzutów NRP do OUN w zależności od wieku ilustruje tabela 2. Średni czas przeżycia w zależności od wieku w latach70Liczba chorych516236Średni czas przeżycia w miesiącach4,004,444,574,17 Powyżej zamieściliśmy fragment artykułu, do którego możesz uzyskać pełny Zatoński W., Tyczyński J.: Nowotwory złośliwe w Polsce w 1995 roku, Warszawa 1998. 2. Sen. M., et al.: Radiother. Oncol., 1998 Ja, 46(1), 33-8. 3. Delattre J., et al.: Arch. Neurol., 1988, 45, 741-744. 4. Arbit E.: Neuroserg Quart 1995, 5, 1-17. 5. Nieder C., et al.: Strahlenther Onkol., 1994 Jun, 170(6), 335-41. 6. Arbit E., et al.: Cancer 1995 Sep 1, 76 (5), 765-73. 7. Chatani M., et al.: Strahlenther Onkol., 1994 Mar, 170(3), 155-61. 8. Nieder C., et al.: Int. J. Radiat. Oncol. Biol. Phys., 1997 Aug 1, 39(1), 25-30. 9. Hsiung Cy., et al.: J. Neurooncol 1998 Jan, 36 (1), 71-7. 10. Ryan Gf., et al.: Int. J. Radia. Oncol. Biol. Phys., 1995 Jan, 15, 31920, 273-8. 11. Bergquist M., et al.: Lung cancer 1998 Apr., 20 (1), nowotworowe do kości, nacieczenie kościBóle spowodowane uszkodzeniem kości w przebiegu choroby nowotworowej mogą pochodzić z naciekania tkanki kostnej przez rosnący nowotwór lub być spowodowane zniszczeniem kości wywołanym przez przerzuty. Przyczyny te stanowią około 85% przypadków dolegliwości bólowych w zaawansowanej chorobie nowotworowej. Podstawą do wdrożenia badań kości są umiejscowione bóle kości, a także podwyższenie poziomu fosfatazy zasadowej i/lub kwaśnej (rak prostaty) w surowicy krwi. Pomocne są również badania markerów nowotworowych, takich jak PSA w raku prostaty i CA w raku piersi. Do podstawowych badań należą zdjęcia radiologiczne i scyntygrafia kości. W przypadku badań radiologicznych do rozpoznania przerzutu do kości upoważnia rozpoznanie zniszczenia struktury beleczkowatej kości w 50%. Należy pamiętać, że badanie to może nie wykryć ognisk o średnicy mniejszej niż 1 cm. Czulszym, ale mniej swoistym badaniem jest scyntygrafia kości. Za pomocą tego badania można wykryć ogniska przerzutowe do kości, gdy zniszczeniu uległo 5% – 15% struktury beleczkowej. Niekiedy, np. w przypadku przerzutów do kręgosłupa, scyntygrafia może wykazać o wiele wcześniej (do 6 miesięcy) obecność zmian przerzutowych. W przypadku podejrzenia przerzutów do kręgosłupa i ucisku na rdzeń kręgowy przydatnym jest badanie TK lub NMR oraz do kości są niekorzystnym czynnikiem rokowniczym, ale należy pamiętać, że np. w przypadku raka piersi mediana przeżycia chorych z przerzutami tylko do kości wynosi 2 lata, zaś około 10% tych chorych żyje ponad 10 lat od stwierdzenia przerzutów do kości, które często są jedyną lokalizacją przerzutów kościBól spowodowany naciekaniem kości bezpośrednio przez guz nowotworowy może wynikać zarówno z podrażnienia noceptorów jak i być spowodowany uciskiem guza na nerwy przebiegające w sąsiedztwie. Powstałe zaburzenia ukrwienia mogą potęgować ból. Ucisk guza na rdzeń kręgowy może wymagać szybkiej diagnostyki i leczenia. Do najczęściej występujących objawów należy wymienić ból pleców i bolesność uciskową. Dolegliwości bólowe nasilają się przy próbie Valsalvy. Odbarczenie rdzenia w przypadku braku objawów jego uszkodzenia (objawy motoryczne: zwiększone napięcie lub osłabienie mięśni, objawy czuciowe: utrata czucia bólu i temperatury poniżej uszkodzenia – objaw występujący rzadziej niż objawy motoryczne; dysfunkcja autonomiczna: nietrzymanie moczu i kału – objawy te mogą być początkowo niezbyt silnie wyrażone) rokuje przypadku utraty zdolności chodzenia szansa na jej odzyskanie wynosi nie więcej niż 10%. Gdy leczenie rozpocznie się, gdy chory jeszcze chodzi, to w 75% ma on szansę na to, że nie utraci zdolności chodzenia. Nierozpoczęcie odpowiedniego leczenia przed upływem 24 godzin od wystąpienia objawów uszkodzenia rdzenia zazwyczaj kończy się jego trwałym uszkodzeniem. W przypadku podejrzenia ucisku na rdzeń kręgowy należy niezwłocznie podać deksametazon, wykonać badanie TK lub/i mielografię ze wskazań nagłych oraz rozpocząć radioterapię lub leczenie chirurgiczne (laminektomia).Przerzuty nowotworu do kościDo najczęstszych nowotworów, które mogą dawać przerzuty do kości należą rak prostaty (80%), rak płuca i rak piersi (50%), rak nerki, rak jajnika, rak tarczycy, rak żołądka. Rak prostaty daje przerzuty typu osteosklerotycznego, rak piersi i chłoniaki typu osteosklerotycznego i osteolitycznego, zaś pozostałe nowotwory zazwyczaj typu osteolitycznego. Występowanie przerzutów osteolitycznych, przebiegających z resorpcją kości może doprowadzić do wystąpienia objawów paranowotworowych, takich jak hipercalcemia. Ogniska osteolityczne mogą doprowadzić uszkodzenia kości powodującego złamanie patologiczne. Diagnostyka obrazowa za pomocą klasycznych obrazów rentgenowskich może nie wykryć zmian patologicznych w obrębie kości pomimo występowania dolegliwości bólowych. Pomocne w tym przypadku może być badanie izotopowe (99Tc), TK (szczególnie przerzuty do kręgosłupa), NMR lub densytometria. Leczenie należy planować w zależności od stopnia nasilenia zmian przerzutowych oraz ich ilości. W przypadku zmian pojedynczych można zastosować radioterapię, które wywiera zarówno wpływ leczniczy jak i przeciwbólowy. W przypadku 80% chorych z przerzutami do kości dochodzi pod wpływem napromieniania do zmniejszenia się dolegliwości bólowych, zaś u 50% z nich ból ustępuje całkowicie. W przypadku zmian wieloogniskowych można zastosować farmakologiczne leczenie przeciwbólowe, biorąc pod uwagę także ewentualne występowanie zespołów paranowotworowych i zmiany biochemiczne w surowicy krwi. Zmiany wieloogniskowe w kościach mogą być wskazaniem do zastosowania izotopu radioaktywnego strontu (89CrCl2), który działa zarówno leczniczo jak i przeciwbólowo. Ma on zastosowanie szczególnie w przypadku zmian osteosklerotycznych w przebiegu raka gruczołu krokowego. W każdy przypadku stwierdzenia przerzutów do kości obowiązuje rozważenie zastosowania chemioterapii stosownie do typu guza pierwotnego oraz stanu ogólnego do kości często powodują złamania patologiczne, które jeszcze w niedalekiej przeszłości wymagały leżenia w łóżku. Powodowało to częste występowanie odleżyn, dolegliwości bólowych, zapalenia płuc. Chorzy ci szybko umierali wśród cierpień z powodu dolegliwości bólowych i dyskomfortu wynikającego z unieruchomienia w opatrunku gipsowym. Średni okres przeżycia chorych z przerzutami do kości leczonych zachowawczo wynosił około 7 miesięcy. Zastosowanie leczenia chirurgicznego spowodowało wydłużenie życia chorych ponad trzykrotnie, pozwalając jednocześnie na poprawę komfortu życia zarówno pod względem terapeutycznym (zmniejszenie dolegliwości bólowych) jak i psychicznym (możliwość poruszania się, brak odleżyn, skupienie się na leczeniu innych dolegliwości).Opracowanie: dr hab. n. med. Tomasz Jastrzębski, prof. ndzw. GUMed Klinika Chirurgii OnkologicznejUniwersyteckie Centrum Kliniczne w płuc – objawy, rokowania, leczenie. Jakie są jego przyczyny?Rak płuc ma jedno z najgorszych rokowań ze wszystkich nowotworów. Przyczynia się do niego przede wszystkim niezdrowy styl życia. Niestety, w większości przypadków nowotwór wykrywany jest za późno. Co roku zabija on 1,3 miliona ludzi na całym płuca to jeden z tych nowotworów, które rozwijają się przez długi czas, nawet latami. Wykrywa się go najczęściej na bardzo późnym etapie rozwoju, ponieważ dopiero wtedy widoczne stają się jego objawy. Długość życia zależy od bardzo wielu czynników, w tym od obecności i lokalizacji przerzutów. Rak płuc najczęściej pojawia się pomiędzy 45. a 65. rokiem życia, głównie u płuc – objawyKiedy pierwsze objawy raka płuc w końcu się pojawiają, bywają mylone z innymi schorzeniami. Intensywność symptomów wzrasta w zaawansowanym stadium objawy raka płuc to:uporczywy, suchy kaszel,duszności,świszczący oddech,uczucie kłucia w klatce piersiowej,ból i osłabienie barków,chrypka,osłabienie organizmu,szybkie męczenie się,spadek masy ciała,brak apetytu,obrzęki twarzy lub szyi,zły nastrój,nawracające i długo się utrzymujące zapalenie występują również nocne poty. W zaawansowanych przypadkach może pojawić się krwawa plwocina. Niestety, większość objawów obecna jest także podczas zwykłego przeziębienia lub innych infekcji dróg oddechowych. Na początku może być obecnych tylko kilka symptomów, jednak z czasem ich liczba się powiększa. Jeśli objawy utrzymują się dłużej niż 2 tygodnie i z czasem przybierają na sile, należy jak najszybciej udać się do objawy raka płuc nie są w żaden sposób charakterystyczne i dlatego bardzo trudno jest je zauważyć. Kiedy przerzuty raka płuc są zaawansowane, często obserwuje się zespół żyły głównej górnej, w której dochodzi do zablokowania krwi, przez co chory doświadcza obrzęków oraz zaczerwienienia na twarzy i szyi. Zdarza się, że guz uciska określone nerwy, w wyniku czego dochodzi do bólów w okolicach barków, ramion i zgłosić się do lekarza?W przypadku pojawienia się niektórych objawów, należy jak najszybciej skonsultować się z lekarzem. Należą do nich:symptomy zapalenia płuc,ból w klatce piersiowej, nasilający się podczas głębokiego oddychania,kaszel utrzymujący się ponad 4 tygodnie,spadek masy ciała bez odchudzania,uczucie zmęczenia bez konkretnego powodu,wymioty po kaszlu,kaszel z wykrztuszaniem żółtej lub zielonej plwociny przez ponad 2 dni,kaszel z wykrztuszaniem plwociny z niewielkimi śladami życia zostało osobom z rakiem płuc? Rokowania przy tej chorobie zależne są od stopnia zaawansowania oraz jej typu. Przy raku niedrobnokomórkowym I stopień zaawansowania daje około 60–70 proc. szans na przeżycie pięciu lat, II stopień – od 40 do 50 proc., III stopień – poniżej 15 proc., natomiast IV stopień – poniżej 1 proc. U osób, które nie zdecydowały się na leczenie i które mają raka drobnokomórkowego, prognozowana długość życia wynosi 6-8 miesięcy. Z kolei u tych, które przeszły radioterapię i chemioterapię, szansa na dwuletnie przeżycie wynosi 2-40 raka płucMożna wyróżnić dwa główne rodzaje raka:rak drobnokomórkowy (ang. small cell lung cancer, SCLC) – jest bardziej agresywny i daje bardziej odległe przerzuty,rak niedrobnokomórkowy (ang. non-small cell lung cancer, NSCLC) – rozwija się wolniej i na wczesnym etapie zaawansowania czasem można go wyleczyć podczas operacji, występuje u większości rodzaje nowotworów leczy się w inny sposób. Trudniejszy w wyleczeniu jest rak niedrobnokomórkowy, który dzieli się na 3 typy, takie jak:rak gruczołowy płuca,rak płaskonabłonkowy płuc,rak gruczołowy płucaRak gruczołowy płuc, zwany także „gruczolakorakiem” to najpopularniejszy rodzaj niedrobnokomórkowego raka płuc. Zazwyczaj jest on przypadłością osób palących papierosy, jednak może się rozwinąć również u tych, które nie paliły. To najczęściej diagnozowany typ nowotworu u osób młodych i kobiet. Uważa się, że ten rodzaj raka powstaje z komórek gruczołowych umiejscowionych w nabłonku wyściełającym drogi oddechowe. Zwykle rozwija się po zewnętrznej stronie płuca i już na początkowym etapie choroby daje płaskoknabłonkowy płucSzacuje się, że obejmuje on aż 40 proc. wszystkich przypadków zachorowań na raka płuc. Z reguły diagnozowany jest u palących. Umiejscowiony jest najczęściej w dużych oskrzelach, niedaleko wnęki płuca. Ze względu na to, że wrasta w oskrzela, można w jego przypadku zauważyć symptomy takie, jak np. odkrztuszanie krwi. W przeciwieństwie do innych typów raka, bardzo powoli się wielokomórkowyTo najrzadziej występujący rodzaj raka niedrobnokomórkowego, również najczęściej występuje u palaczy. W tym przypadku guzy wrastają ku brzegowi płuc, rosną szybciej i szybciej się rozprzestrzeniają niż inne rodzaje raka z badań, które pomaga zdiagnozować raka płuc jest RTG klatki piersiowej. Ważne jest jednak to, że nawet przy nowotworze jego wynik może być prawidłowy: rak może być zlokalizowany w obszarze o ograniczonej dostępności. Dlatego przy podejrzeniu choroby należy wykonać również tomografię komputerową, która obejmie jamę brzuszną do poziomu nadnerczy. Pomocne w diagnozie może okazać się również badanie klatki piersiowej rezonansem diagnozuje się również na podstawie bronchoskopii oraz obecności markerów nowotworowych w badaniach krwi. Warto zaznaczyć, że markery SCC-Ag w dużym stężeniu (powyżej 2 ng/ml) obserwuje się nie tylko w raku płuc, ale i w raku szyjki macicy. W sytuacji, gdy guz zostanie wykryty odpowiednio wcześnie, można go podczas zabiegu chirurgicznego usunąć, dzięki czemu choroba nie rozprzestrzeni się na kolejne raka płucRak płuc ma swoje podłoże przede wszystkim w paleniu papierosów, ponieważ w dymie papierosowym obecne są substancje rakotwórcze, które są szkodliwe nie tylko dla aktywnych, ale i biernych palaczy. Aż 85-90 proc. przypadków zachorowań związanych jest z paleniem. Kilkukrotnie większe szanse zachorowania na raka mają również osoby palące fajki i cygara. Ważne jest to, że kilkanaście lat po rzuceniu palenia szanse na zachorowanie są u byłych palaczy już takie same jak u osób, które nigdy nie płuc może również rozwijać się w odpowiedzi na azbest, metale ciężkie, radon, a także zanieczyszczenia środowiskowe, np. smog. Przyczyniać się do niego mogą również blizny po wcześniej przebytych chorobach płuc oraz przebyte już leczenie płuc może być również konsekwencją genów, szczególnie w rodzinach, w których stwierdzono raka płuc u wielu krewnych. Chodzi tu konkretnie o mutacje genów, które prowadzą do procesów zaburzania i obumierania komórek. W konsekwencji powstają niekontrolowane podziały komórkowe, których efektem jest powstanie guza płuc. Przyczyn upatruje się również w problemach hormonalnych, dotyczącym przede wszystkim hormonów płciowych mężczyzn. Może się zatem zdarzyć tak, że na raka płuc zachoruje osoba, która w życiu nie zapaliła raka płucLeczenie raka płuc zależne jest od stopnia zaawansowania, typu komórek, z których powstał oraz stanu chorego. Polega ono na operacji chirurgicznej, o ile w badaniach nie stwierdzono przerzutów. Chirurg wycina zmianę razem z płatem płuca. Czasem zabieg ten poprzedza się chemioterapią, której celem jest zmniejszenie masy się zdarzyć, że guza nie da się zoperować, ponieważ nie wszyscy pacjenci się do tego kwalifikują. Wówczas stosuje się chemioterapię, radioterapię oraz leczenie objawowe. Dzięki nim mogą zmniejszyć się określone dolegliwości. Omawiane metody mogą wydłużyć życie pacjentów nawet o kilka zaznaczyć, że w przypadku raka drobnokomórkowego, który stanowi jedną piątą wszystkich zachorowań, podatność na chemioterapię jest bardzo duża, dzięki czemu może ona skutkować remisją choroby przez wiele lat. Jeśli chodzi o raka niedrobnokomórkowego, który rozwija się wolniej, można stosować: chemioterapię, immunoterapię, terapie antyangiogenne czy też terapie ukierunkowane ostatnich latach bardzo duże postępy w leczeniu raka niedrobnokomórkowego osiągnięto za sprawą wyżej wspomnianej immunoterapii, która odblokowuje aktywność układu odpornościowego i efektywnie zwalcza raka. Dobre efekty przynosi także terapia ukierunkowana molekularnie, którą stosuje się w przypadku pacjentów z modyfikacjami genetycznymi w komórkach nowotworowych, a także ze zmianami płuc – przerzutyW przypadku nowotworu płuc najczęściej odnotowuje się przerzuty do:ośrodkowego układu nerwowego – tutaj ich symptomami są drgawki, zawroty głowy, zaburzenia równowagi,kości – przerzuty objawiają się bólami kości i patologicznymi złamaniami,wątroby – w tym przypadku przerzuty objawiają się poprzez nudności, bóle w nadbrzuszu, żółtaczkę, spadek masy się, że dochodzi do przerzutów raka płuc również w nadnerczach oraz w drugim długo rozwija się rak płuc?Od momentu powstania pierwszej rakowej komórki do czasu pojawienia się guza o średnicy 1 cm mija 15 lat. Tyle czasu trzeba też czekać, zanim da on najczęściej jakiekolwiek objawy. Dlatego też tak ważne jest, aby regularnie wykonywać zwłaszcza po 50. roku życia:okresowe badanie RTG klatki piersiowej,tomografię badanie pamiętać, że wiek zwiększa prawdopodobieństwo zachorowania na nowotwór Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z w MałopolscePrzerzuty do mózgu są najczęstszym nowotworem mózgu obserwowanym klinicznie i stanowią więcej niż połowę ze wszystkich guzów mózgowych przerzutów u dorosłych są głównie rak płuca, piersi, nerki, jądra, czerniak, a u dzieci nerwiak zarodkowy, mięśniakomięsak prążkowany, nowotwór Wilms’a. Wewnątrzczaszkowe przerzuty mogą być śródmózgowe (większość) lub mogą atakować opony miękkie, nerwy czaszkowe, naczynia krwionośne i kości czaszki. Ogniska przerzutowe są zazwyczaj dobrze odgraniczone – pojedyncze lub mnogie. Zazwyczaj wokół nich pojawia się znaczny obrzęk zwiększający ciśnienie śródczaszkowe. Ponieważ charakteryzuje je szybki wzrost, objawy pojawiają się dość wcześnie. Zwiększone ciśnienie śródczaszkowe powoduje bóle głowy, nudności, wymioty, zaburzenia widzenia. Objawy ogniskowe w postaci zaburzeń ruchomości kończyn, zaburzeń mowy zależnie są od umiejscowienia i wielkości guza. Przerzuty do mózgu nieraz wywołują objawy wcześniej niż ognisko pierwotne. Jeżeli wykryto guz mózgu o cechach przerzutu, należy wykonać badania w poszukiwaniu ewentualnego pierwotnego ogniska. Dla dokonania diagnozy zmian w mózgu wykorzystuje się tomografię komputerowa (TK) oraz rezonans magnetyczny (MRI) który jest bardziej czuły i współcześnie stosowanych metod leczenia do najczęściej stosowanych należą resekcja chirurgiczna, radioterapia oraz radiochirurgia stereotaktyczna w tym gamma knife. Wybór metody terapeutycznej zależny jest od stanu ogólnego chorego, charakteru guza pierwotnego i stopnia jego zaawansowania, a przede wszystkim lokalizacji i ilości zmian przerzuty zazwyczaj wymagają chirurgicznego wycięcia. Wyjątkiem są zmiany położone w głębokich strukturach mózgu. Zabieg chirurgiczny stosujemy także przy mnogich przerzutach wraz z radioterapią całego mózgu, ale tylko wówczas gdy wszystkie zmiany mogą być usunięte. W przypadku gdy nie ma możliwości usunięcia wszystkich zmian stosujemy tylko radioterapię całego radykalne wycięcie guza śródczaszkowego nie jest brane pod uwagę, to w przypadku nieznanego pochodzenia guza pierwotnego lub niepotwierdzonej diagnozy należy wykonać biopsję tej pamiętać, że „radioczułość” przerzutów do mózgu na radioterapię jest różna w zależności od pochodzenia raka wrażliwych na naświetlanie zaliczamy między innymi drobnokomórkowy rak płuca, nowotwory komórek zarodkowych, a wysoce odporne są przerzuty na naświetlania zamiast stosowania radioterapii całego mózgu lepiej zastosować radiochirurgię stereotaktyczną. Radioterapia całego mózgu prowadzi do szybkiej poprawy neurologicznej u większości chorych. Niestety ta forma leczenia związana jest z dużym odsetkiem działań niepożądanych. We wczesnym okresie po naświetlaniu chorzy często zgłaszają bóle głowy, nudności, wymioty, oraz uczucie silnego zmęczenia. Do najczęstszych odległych powikłań zaliczamy zaburzenia pamięci, zaburzenia funkcji poznawczych, trudności z wysławianiem rokowania w przypadku przerzutów nowotworowych do mózgu są mało optymistyczne. Czas przeżycia pacjenta o resekcji chirurgicznej to średnio 8 miesięcy. Stosowana radioterapia całego mózgu wydłuża czas przeżycia od 3 do 6 miesięcy. Jeśli te dwie metody są skojarzone to średni czas przeżycia wydłuża się do 10 med. Marcin Czternastekspecjalista neurochichirurgiiJak powstają przerzuty raka?Do najważniejszych cech nowotworu złośliwego należą zdolność do naciekania i niszczenia okolicznych tkanek oraz zdolność dawania przerzutów do węzłów chłonnych oraz odległych narządów, gdzie komórki nowotworowe zagnieżdżają się, rozrastają i mogą dawać dalsze przerzuty raka. To właśnie te dwie cechy – naciekanie i przerzuty raka, ostatecznie decydują o losie pacjenta łagodne w przeciwieństwie do złośliwych nie naciekają okolicznych tkanek i nie dają przerzutów nowotworowych, dzięki czemu rokowanie jest rozrastająca się patologiczna tkanka zachowuje kontakt z guzem pierwotnym, jest to rozrost i naciekanie miejscowe (infiltratio). Gdy tego kontaktu nie ma, a rozrost odbywa się w mniejszej lub większej odległości od ogniska macierzystego, mamy do czynienia z przerzutem raka (metastasis).Przerzuty raka są konsekwencją przenoszenia się komórek nowotworowych oderwanych od guza poprzez naczynia krwionośne lub naczynia chłonne do miejsc od niego odległych. Przerzut raka, to jakby oderwany kawałek – bardzo mały, bo może to być tylko jedna lub kilka komórek nowotworowych – który wyemigrował i zapoczątkował powstanie nowego ogniska choroby w nowym niektórych nowotworów mają charakterystyczne miejsca predylekcyjne, np. rak płuca daje dość często przerzuty do mózgu (co zdarza się znacznie rzadziej w przypadku innych nowotworów). Wątroba, płuca i kości są częstym siedliskiem przerzutów różnego pochodzenia, ale już serce, skóra, tarczyca czy mózg – rzadkim. W śledzionie, mięśniach poprzecznie prążkowanych, piersiach oraz ścianach macicy – przerzuty nowotworowe nie występują prawie nowotworuProces przerzutowania ma charakter kaskadowy i obejmuje takie etapy jak:Wnikanie komórek nowotworowych do światła naczyń;Przetrwanie w krążeniu;Wyłamanie się spod kontroli immunologicznej organizmu;Wydostanie się komórek nowotworowych z przestrzeni wewnątrznaczyniowej;Zjawisko „uśpienia” w narządzie docelowym;Wydzielanie czynników wzrostowych i rozprzestrzenianie iż jedynie 1% komórek nowotworowych krążących we krwi zachowuje żywotność i daje wtórne ognisko nowotworu (przerzuty raka). Możliwe, że zależy to od obrony immunologicznej. Jej także przypisuje się zjawisko „uśpienia” komórek nowotworowych, które po kilku latach od zakończenia leczenia „budzą się”, rozrastają i dają o sobie znać właśnie w postaci przerzutów nowotworowych. Być może taki rozrost następuje po osłabieniu obrony immunologicznej np. w miarę starzenia wystąpienia przerzutów raka zwiększa się wraz ze wzrostem rozmiarów guza i jego frakcji proliferacyjnej. Im mniejszy nowotwór – tym większy odsetek trwałych to jest naciekanie raka?Nowotwór nie zawsze rozszerza się poprzez przerzuty raka. Guz może być otoczony mikronaciekiem własnych komórek nowotworowych w najbliższym sąsiedztwie. Komórki rakowe guza wnikają w przestrzenie tkankowe sąsiadujące z guzem i w ten sposób nowotwór przenosi się na inne, pobliskie organy. Naciek nowotworowy to nie przerzuty raka, ale wnikanie komórek w sąsiednią nowotworowy zabija komórki tkanek naciekanych. To właśnie skłonność do rozszerzania się choroby w ten sposób, iż wrasta „korzeniami” coraz głębiej, była przyczyną nazwania jej „rakiem„.Naciek nowotworowy sprawia, że miejsce w którym poprzednio były zdrowe komórki, staje się niesprawne i przestaje spełniać swoje funkcje. Na początku taka dysfunkcja jest niezauważalna dla pacjenta, ale z czasem, gdy komórek nowotworowych przybywa, to coraz większe fragmenty narządu zostają wyłączone z normalnej pracy i pojawiają się nowe objawy choroby nie musi cechować nowotworu złośliwego od początku jego istnienia. W przypadku niektórych raków cecha ta może być czasowo utajona. Rak nacieka nie tylko do tkanek otaczających, ale wrasta także do naczyń krwionośnych i chłonnych, przestrzeni surowiczych, przestrzeni podpajęczynówkowej, przewodów wysłanych nabłonkiem i raka do węzłów chłonnychWęzły chłonne (gruczoły limfatyczne) stanowią część układu chłonnego (limfatycznego) obejmującego swymi strukturami całe ciało. Węzły chłonne to niewielkie twory w kształcie fasoli, które są połączone systemem przewodów noszących nazwę naczyń chłonnych (limfatycznych).Węzły działają jak filtry w stosunku do gromadzących się w nich bakterii oraz komórek nowotworowych, które mogą przemieszczać się w obrębie układu chłonnego. Osocze zawarte w krążącej w organizmie krwi zostaje przefiltrowane przez ściany naczyń krwionośnych i dostaje się do przestrzeni międzykomórkowej i samych komórek, dostarczając im składników odżywczych i tlenu. Z kolei komórki pozbywają się produktów przemiany materii i dwutlenku węgla. Część osocza dostaje się z powrotem do naczyń żylnych w postaci chłonki (limfy), a cześć gromadzi się w układzie chłonnym i podlega procesom filtrowania w gruczołach przypadku gdy dojdzie do rozwoju nowotworu złośliwego, układ chłonny nabiera szczególnego znaczenia, gdyż stanowi jedną z dróg rozprzestrzeniania się komórek nowotworowych na cały tego właśnie powodu onkolodzy dokonując oceny stopnia zaawansowania nowotworu złośliwego, zawsze starają się zbadać czy komórki rakowe dotarły do węzłów chłonnych – stanowi ważny czynnik raka do mózguW ramach diagnostyki obrazowej w przypadku podejrzenia przerzutów raka do mózgu zwykle wystarcza badanie tomografem komputerowym z dożylnym podaniem środka kontrastowego. Badanie rezonansem magnetycznym (zawsze z dożylnym podaniem środka kontrastowego) poprawia uwidocznienie drobnych ognisk przerzutowych (również tych niewidocznych w badaniu tomografem).Badanie rezonansem magnetycznym powinno być wykonane zawsze w przypadku podejrzenia przerzutów do opon mózgowych oraz jeśli obraz kliniczny przemawia za zmianami przerzutowymi do mózgu, a nie zobrazowano ich w badaniu TK, bowiem liczba ognisk przerzutowych ma wpływ na sposób leczenie przerzutów rakaLeczenie chirurgiczne przerzutów raka do mózgu ma zastosowanie w przypadku pojedynczych lub nielicznych ognisk przerzutowych do mózgu, dostępnych operacyjnie bez dużego ryzyka powikłań. Jeżeli zmianę usunięto doszczętnie i zapewniono możliwość regularnych obrazowych badań kontrolnych, to dopuszczalna jest wyłączna to zwłaszcza nowotworów o wolnej dynamice, z wyleczonym ogniskiem pierwotnym oraz bez obecności innych przerzutów rakaW sytuacji gdy nowotwór cechuje się szybką dynamiką, a okres od pierwotnego leczenia jest krótki (kilka miesięcy), należy rozważyć paliatywne napromienianie całego przypadku pojedynczych lub nielicznych oraz niezbyt rozległych (

przerzuty do mózgu rak płuc